ভূমিকম্পৰ পাছত আকাশৰ এই ৰূপ দেখি স্তব্ধ হৈ পৰিল সকলো!
আকাশখন হঠাতে এক গাঢ়, ৰঙা ৰঙলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল । একাংশই ইয়াক অলৌকিক ঘটনা বুলি অভিহিত কৰিলে, আন কোনোবাই আকৌ ইয়াক এক ‘ভয়ংকৰ সতৰ্কবাণী’ বুলি ক’লে ।
বিগত কিছুদিন ধৰি ছচিয়েল মিডিয়াত ভেনিজুৱেলাৰ ৰাজধানী কাৰাকাছৰ এখন বিশেষ আকাশৰ ছবিয়ে তীব্ৰ জোকৰণি তুলিছে । মঙলবাৰৰ সন্ধিয়া কাৰাকাছৰ আকাশখন হঠাতে এক গাঢ়, ৰঙা ৰঙলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল । একাংশই ইয়াক ‘অলৌকিক ঘটনা’ বুলি অভিহিত কৰিলে, আন কোনোবাই আকৌ ইয়াক এক ‘ভয়ংকৰ সতৰ্কবাণী’ বুলি ক’লে । কিন্তু বিজ্ঞানৰ দৃষ্টিত ইয়াৰ আচল ৰহস্য কি? ইয়াৰ সৈতে শেহতীয়া ভূমিকম্পৰ কিবা সংযোগ আছিলনে?
সূৰ্যাস্তৰ সময়ত আকাশখন কিয় ৰঙা হৈ পৰে?
সূৰ্যৰ পোহৰ দেখাত বগা হ’লেও আচলতে ই সাতোটা ৰঙৰ এক মিশ্ৰণ । প্ৰতিটো ৰঙৰে তৰংগ দৈৰ্ঘ্য বেলেগ বেলেগ হয় । নীলা আৰু বেঙুনীয়া ৰঙৰ তৰংগবোৰ চুটি আৰু ঘন, আনহাতে ৰঙা আৰু কমলা ৰঙৰ তৰংগবোৰ দীঘল আৰু প্ৰসাৰিত ।
যেতিয়া সূৰ্যৰ পোহৰ পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া ই বায়ুত থকা নাইট্ৰ’জেন আৰু অক্সিজেনৰ দৰে ক্ষুদ্ৰ গেছৰ অণুবোৰৰ সৈতে খুন্দা খায় । এই অণুবোৰে চুটি তৰংগৰ নীলা পোহৰক বহুত সহজে সকলো দিশতে চতিয়াই দিয়ে । ১৯ শতিকাৰ বিখ্যাত পদাৰ্থ বিজ্ঞানী লৰ্ড ৰেলীয়ে এই প্ৰক্ৰিয়াটো ব্যাখ্যা কৰিছিল, যাক বিজ্ঞানৰ ভাষাত ‘ৰেলীৰ বিক্ষেপণ’ বুলি কোৱা হয় । এই বাবেই দিনৰ ভাগত আকাশখন নীলা দেখা যায় ।
কাৰাকাছৰ আকাশ ইমান গাঢ় ৰঙা হোৱাৰ কাৰণ কি ?
সূৰ্যোদয় আৰু সূৰ্যাস্তৰ সময়ত সূৰ্যটো দিগন্তৰ একেবাৰে তলত থাকে । ফলত সূৰ্যৰ পোহৰে আমাৰ চকুত পৰাৰ আগতে বায়ুমণ্ডলৰ এক সুদীৰ্ঘ পথ অতিক্ৰম কৰিবলগীয়া হয় । এই দীঘলীয়া যাত্ৰাত সকলো নীলা পোহৰ বাটতে সিঁচৰিত হৈ নাইকীয়া হৈ যায় আৰু কেৱল দীঘল তৰংগৰ ৰঙা আৰু কমলা ৰঙহে বাচি থাকে ।
ভেনিজুৱেলা আৰু সমগ্ৰ কেৰিবিয়ান অঞ্চলত এনে অগ্নিময় ৰঙা সূৰ্যাস্তক ‘কান্দিলাজো’ (Candilazo) বুলি কোৱা হয় । এই শব্দটো ‘কান্দিল’ অৰ্থাৎ এটা পুৰণি তেলৰ চাকিৰ পৰা আহিছে ।
চাহাৰাৰ ধূলিকণাৰ প্ৰভাৱ
এইবাৰ কাৰাকাছৰ আকাশখনে অধিক ৰঙা হ’বলৈ এক অতিৰিক্ত ইন্ধন পালে । প্ৰতি বছৰে গ্ৰীষ্মকালত আফ্ৰিকাৰ চাহাৰা মৰুভূমিৰ পৰা সূক্ষ্ম খনিজ ধূলিকণাবোৰ বাণিজ্য বতাহৰ সহায়ত আটলাণ্টিক মহাসাগৰ পাৰ হৈ এই অঞ্চললৈ আহে । এই ধূলিকণাবোৰে বায়ুমণ্ডলত থকা নীলা পোহৰক সম্পূৰ্ণৰূপে মচি পেলায় আৰু ৰঙা ৰঙক অধিক আধিপত্য বিস্তাৰ কৰাত সহায় কৰে । সেইবাবেই মঙলবাৰৰ দৃশ্যটো ইমান নাটকীয় আৰু ভয়ংকৰ আছিল ।
ৰঙা আকাশৰ সৈতে ভূমিকম্পৰ সংযোগ আছিলনে?
এই ঘটনাটোৰ ঠিক ছয় দিন পূৰ্বে, অৰ্থাৎ ২৪ জুনত ভেনিজুৱেলাত এক ভয়ংকৰ দুটাকৈ ভূমিকম্প হৈছিল । এই ভূমিকম্পত কাৰাকাছ আৰু লা গুয়াইৰাৰ বহু অট্টালিকা ধ্বংসস্তূপত পৰিণত হৈছিল আৰু হেজাৰ হেজাৰ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল ।
সময়ৰ এই মিল থকাৰ বাবেই মানুহৰ মনত ই এক অমংগলীয়া ভয়ৰ সৃষ্টি কৰিছিল । বহুতে ইয়াক ‘ভূমিকম্পৰ পোহৰ’ বা কোনো ‘গোপন অস্ত্ৰৰ পৰীক্ষা’ বুলি ছচিয়েল মিডিয়াত উৰাবাতৰি বিয়পাইছিল ।
বিজ্ঞানৰ স্পষ্ট উত্তৰ:
বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, এই ৰঙা আকাশৰ সৈতে ভূমিকম্পৰ কোনো পোনপটীয়া সংযোগ নাই । অৱশ্যে, অট্টালিকাবোৰ ভাঙি পৰাৰ ফলত বতাহত উৰি থকা ধূলি আৰু ধ্বংসাৱশেষে আকাশৰ ৰঙা ৰংটোক সামান্য গাঢ় কৰাত সহায় কৰিব পাৰে । কিন্তু মূল কাৰণটো আছিল সম্পূৰ্ণ স্বাভাৱিক বায়ুমণ্ডলীয় পদাৰ্থ বিজ্ঞান । আকাশখনে ভূমিকম্পৰ কথা জনা নাছিল, ই কেৱল প্ৰকৃতিৰ নিয়ম অনুসৰিহে কাম কৰিছিল ।
লগতে পঢ়ক : প্ৰচণ্ড উত্তাপে দহিছে ইউৰোপ: অভিলেখ ভংগকাৰী গ্ৰীষ্ম প্ৰৱাহত ১,৩০০ৰো অধিক মৃত্যু, স্তব্ধ জনজীৱন!