হৰমুজত এখন বাণিজ্যিক জাহাজত ড্ৰোন আক্ৰমণৰ পিছতে ইৰাণৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিশোধমূলক সামৰিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে আমেৰিকাই।

মধ্য প্ৰাচ্যত পুনৰ উত্তেজনা চৰম সীমাত উপনীত হৈছে। হৰমুজ প্ৰণালীত এখন বাণিজ্যিক জাহাজত ড্ৰোন আক্ৰমণৰ পিছত আমেৰিকাই ইৰাণৰ বিৰুদ্ধে এক বৃহৎ সামৰিক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। আমেৰিকাৰ চেণ্ট্ৰেল কমাণ্ডৰ দাবী অনুসৰি, তেওঁলোকে ইৰাণৰ বহুকেইটা সামৰিক ঘাটিত প্ৰত্যুত্তৰস্বৰূপে বিমান আক্ৰমণ চলাইছে। আমেৰিকাৰ মতে, বাণিজ্যিক জাহাজখনত হোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰত্যুত্তৰ হিচাপে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছে।

CENTCOM-এ সামাজিক মাধ্যম প্লেটফৰ্ম ‘এক্স’ত প্ৰকাশ কৰা এক বিবৃতিত কয় যে ২৬ জুনত আমেৰিকান সেনাই ইৰাণৰ বিৰুদ্ধে এই প্ৰত্যুত্তৰমূলক আক্ৰমণ চলায়। বিবৃতি অনুসৰি, ২৫ জুনত হৰমুজ প্ৰণালীৰ পৰা ওমান উপকূলৰ সমীপৱৰ্তী অঞ্চলত পাৰ হৈ যোৱা এখন বাণিজ্যিক জাহাজক লক্ষ্য কৰি চলোৱা আক্ৰমণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছে।

আমেৰিকান সেনাই জনোৱা মতে, তেওঁলোকে ইৰাণৰ মিছাইল আৰু ড্ৰোন সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰৰ লগতে উপকূলীয় ৰাডাৰ ঘাটিসমূহতো আক্ৰমণ চলাইছে। আমেৰিকাৰ তথ্য অনুসৰি, ছিংগাপুৰৰ পতাকা অংকিত মালবাহী জাহাজ ‘এম/ভি এভাৰ লাভলী’ (M/V Ever Lovely) যেতিয়া হৰমুজ প্ৰণালীৰ পৰা ওলাই আছিল, তেতিয়া ইয়াক এখন একপক্ষীয় আক্ৰমণকাৰী ড্ৰোনেৰে লক্ষ্য কৰি লোৱা হৈছিল। CENTCOM-এ কয় যে বাণিজ্যিক জাহাজখনৰ ওপৰত ইৰাণী বাহিনীৰ এই আক্ৰমণ সম্পূৰ্ণৰূপে অপ্ৰৰোচিত আৰু এয়া যুদ্ধবিৰতি চুক্তিৰ স্পষ্ট উলংঘন।

CENTCOM-এ লগতে কয় যে আমেৰিকান সেনাই হৰমুজ প্ৰণালীৰে পাৰ হৈ যোৱা বাণিজ্যিক জাহাজসমূহৰ বাবে সুৰক্ষিত পথ নিশ্চিত কৰিবলৈ আৰু সমন্বয় ৰক্ষা কৰিবলৈ কাম কৰি যাব। আমেৰিকাই কয় যে ইৰাণৰ সৈতে হোৱা চুক্তিৰ সম্পূৰ্ণ পৰিপালন নিশ্চিত কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ সেনা উক্ত অঞ্চলত সম্পূৰ্ণ সতৰ্ক অৱস্থাত মোতায়েন হৈ আছে।

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সামুদ্ৰিক সংগঠনে (IMO) পাৰস্য উপসাগৰত আৱদ্ধ জাহাজসমূহৰ প্ৰস্থান সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰি দিছে। সংগঠনে জনাইছে যে আন জাহাজসমূহৰ সুৰক্ষাৰ গেৰাণ্টি নোপোৱালৈকে প্ৰস্থান প্ৰক্ৰিয়া পুনৰ আৰম্ভ কৰা নহ’ব। IMO-ৰ সচিব প্ৰধান আৰ্চেনিঅ’ ডমিংগুৱেজৰ মতে, শেহতীয়া দিনবোৰত প্ৰায় ১১৫ খন জাহাজে প্ৰণালীটো পাৰ হৈ গৈছে, আনহাতে প্ৰায় ৫০০ খন জাহাজ এতিয়াও সেই অঞ্চলত উপস্থিত আছে।

আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে ইয়াৰ পূৰ্বে হৰমুজ প্ৰণালীত মালবাহী জাহাজত হোৱা আক্ৰমণক যুদ্ধবিৰতি চুক্তিৰ এক মূৰ্খামিভৰা উলংঘন বুলি অভিহিত কৰে। ট্ৰাম্পে ‘ট্ৰুথ ছ’চিয়েল’ত লিখে যে জাহাজখনৰ ফালে নিক্ষেপ কৰা চাৰিটা ড্ৰোনৰ ভিতৰত এটাই তাৰ ওপৰৰ অংশত ক্ষতিসাধন কৰে, কিন্তু জাহাজখনে তাৰ যাত্ৰা অব্যাহত ৰখাত সফল হয়। তেওঁ কয় যে আমেৰিকান সেনাই বাকী তিনিটা ড্ৰোন গুলীয়াই মাৰিবলৈ সক্ষম হয়।

শুক্ৰবাৰে অ’ভেল অফিচত সাংবাদিকৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাৰ সময়ত ট্ৰাম্পক প্ৰশ্ন কৰা হৈছিল যে শেহতীয়া ড্ৰোন আক্ৰমণৰ পিছত ইৰাণে কিবা পৰিণাম ভুগিব লাগিব নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত তেওঁ কয়, “আপোনালোকে অতি সোনকালেই জানিব পাৰিব।” ট্ৰাম্পে কয় যে ইৰাণে জাহাজখনত আক্ৰমণ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱাটো তেওঁৰ মুঠেই ভাল লগা নাই। তেওঁ কয়, “তেওঁলোকে চাৰিটা ড্ৰোন পঠিয়াইছিল, তাৰে তিনিটা আমি ধ্বংস কৰিলো। তেওঁলোকে এনে কৰা উচিত নাছিল। এতিয়া আগলৈ কি হ’ব, সেয়া আপোনালোকে অতি সোনকালে জানিব পাৰিব।”

লগতে পঢ়ক: হৰমুজ প্ৰণালীৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা জাহাজত ইৰাণৰ ড্ৰ’ন আক্ৰমণ; ট্ৰাম্পৰ পুনৰ সতৰ্কবাণী

IRGC নৌসেনাই বাণিজ্যিক জাহাজসমূহক সকীয়াই দিছে যে যাতে তেওঁলোকে কেৱল তেহৰানে অনুমোদন জনোৱা হৰমুজ প্ৰণালীৰ পথসমূহহে ব্যৱহাৰ কৰে।

ইৰাণৰ সংবাদ মাধ্যম ‘প্ৰেছ টিভি’ৰ বাতৰি অনুসৰি, ইছলামিক ৰিভলিউশ্যনেৰী গাৰ্ড কৰ্পছ (IRGC) নৌসেনাই জাহাজসমূহক কেৱল অনুমোদিত পথেৰেহে হৰমুজ প্ৰণালী পাৰ হ’বলৈ সতৰ্ক কৰি দিছে। তেওঁলোকে কয় যে ইৰাণে নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়া পথৰ বাহিৰে অন্য পথেৰে পাৰ হোৱা যিকোনো যাতায়তৰ বিৰুদ্ধে বলপূৰ্বক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হ’ব পাৰে। প্ৰেছ টিভিৰ মতে, IRGC নৌসেনাই জানিবলৈ দিয়ে যে “কিছুমান কৰ্তৃপক্ষই” তেহৰাণৰ সৈতে কোনো আলোচনা নকৰাকৈয়ে এই কৌশলগত জলপথটোত এটা নতুন সামুদ্ৰিক যাতায়ত পথ ঘোষণা কৰিছে।

IRGC নৌসেনাই কয়, “কিছুমান কৰ্তৃপক্ষই ইছলামিক প্ৰজাতন্ত্ৰ ইৰাণক কোনো পূৰ্বসূচনা বা সমন্বয় নকৰাকৈ হৰমুজ প্ৰণালীৰ মাজেৰে এটা নতুন জাহাজ চলাচলৰ পথ ঘোষণা কৰিছে। এই প্ৰস্তাৱিত পথটো গ্ৰহণযোগ্য নহয় আৰু ই গুৰুতৰ নিৰাপত্তা বিপদাশংকাৰ সৃষ্টি কৰে।”

তেওঁলোকে জোৰ দি কয় যে কেৱল ইৰাণে অনুমোদন কৰা পথেৰেহে এই প্ৰণালীৰে পাৰ হ’বলৈ বৈধ। তেওঁলোকে কয়, “হৰমুজ প্ৰণালীৰ মাজেৰে যাতায়তৰ একমাত্ৰ অনুমোদিত পথসমূহ হৈছে ইছলামিক প্ৰজাতন্ত্ৰ ইৰাণে নিৰ্ধাৰণ কৰা পথসমূহ। এই পথসমূহৰ বাহিৰত জাহাজ চলাচল কৰাটো নিষিদ্ধ আৰু অত্যন্ত বিপজ্জনক। সকলো জাহাজকে নিৰ্ধাৰিত কৰিডৰৰ বাহিৰত যিকোনো ধৰণৰ চলাচল পৰিহাৰ কৰিবলৈ কঠোৰভাৱে পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে।”

IRGC নৌসেনাই লগতে কয় যে এই জলপথেৰে যোৱা জাহাজসমূহে ইৰাণৰ কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে যোগাযোগ বজাই ৰাখিব লাগিব। বিবৃতিত যোগ কৰা হৈছে, “হৰমুজ প্ৰণালী পাৰ হ’বলৈ ‘চেনেল ১৬’ (Channel 16) ৰ জৰিয়তে IRGC নৌসেনাৰ সৈতে সমন্বয় কৰাটো বাধ্যতামূলক। যিকোনো জাহাজে এই নিয়ম উলংঘা কৰিলে তাৰ বিৰুদ্ধে আইনী বা বলপূৰ্বক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হ’ব।”

হৰমুজ প্ৰণালীৰ নিয়ন্ত্ৰণক লৈ ওমানে দিয়া এক বক্তব্যৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে IRGC ৰ এই বিবৃতিটো আহিছে। বুধবাৰে ওমানৰ তৰফৰ পৰা কোৱা হৈছিল যে আন্তৰ্জাতিক সামুদ্ৰিক সংস্থা (IMO) ৰ সৈতে সমন্বয় ৰাখি তেওঁলোকে হৰমুজ প্ৰণালীত এটা জাহাজ যাতায়ত কৰিডৰ প্ৰদান কৰি আছে।

চুলতানেটে (ওমান চৰকাৰ) কয় যে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইৰাণৰ মাজত হোৱা প্ৰচেষ্টা আৰু বুজাপৰাৰ ফলাফলৰ সৈতে সংগতি ৰাখি, কোনো ধৰণৰ যাতায়ত মাচুল নোলোৱাকৈ এই প্ৰণালীত নৌ-চলাচলৰ স্বাধীনতা নিশ্চিত কৰিবলৈ এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছে। ওমানে আন্তৰ্জাতিক সামুদ্ৰিক সংস্থা (IMO) ৰ সৈতে মিলি সকলো জাহাজৰ বাবে IMO-এ ঘোষণা কৰা স্থানাংক অনুসৰি এটা সাময়িক সামুদ্ৰিক কৰিডৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ বিকল্প প্ৰদান কৰিছে, য’ত যাতায়ত কৰিব বিচৰা জাহাজসমূহে আন্তৰ্জাতিক সামুদ্ৰিক সংস্থাৰ সৈতে সমন্বয় কৰিব লাগিব।

ইয়াৰ পূৰ্বে বুধবাৰে, আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে কৈছিল যে যদি ইৰাণ চুক্তিত হৰমুজ প্ৰণালীত জাহাজ চলাচল বা সামুদ্ৰিক কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত কোনো ধৰণৰ মাচুল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, তেন্তে সেয়া তেওঁৰ বাবে ‘অগ্ৰহণযোগ্য’ হ’ব।

লগতে পঢ়ক: ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ মোক্ষম আঘাত; আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছত ইৰাণৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ বন্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ গৃহীত

ইৰাণৰ নৱগঠিত পাৰ্চী উপসাগৰীয় জলদ্বীপ কৰ্তৃপক্ষই হৰমুজ প্ৰণালীক লৈ নতুন নিয়ম জাৰি কৰিছে।ৱাশ্বিংটন আৰু তেহৰাণৰ মাজত হোৱা চুক্তিৰ অধীনত ইয়াৰ সৃষ্টি কৰা হৈছে।

বৈশ্বিক শক্তি যোগানৰ লাইফলাইন হিচাপে পৰিচিত হৰমুজ প্ৰণালীক লৈ ইৰাণে এক ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে। আমেৰিকা আৰু ইৰাণৰ মাজত হোৱা শেহতীয়া চুক্তিৰ অন্তত এই কৌশলগত জলপথটো ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ বাবে পুনৰ মুকলি কৰি দিয়া হৈছে যদিও এতিয়া ইৰাণে ইয়াৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা সকলো বাণিজ্যিক জাহাজৰ বাবে কঠোৰ নিয়ম আৰু চৰ্ত আৰোপ কৰিছে। ইৰাণৰ এই পদক্ষেপৰ পিছত এতিয়াৰে পৰা কোনো দেশৰ জাহাজে আগতীয়া পঞ্জীয়ন, চৰকাৰী অনুমতি পত্ৰ আৰু নিশ্চিত বীমা অবিহনে এই পথটো অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰিব।

বিশ্বৰ আটাইতকৈ স্পৰ্শকাতৰ সাগৰীয় পথসমূহৰ অন্যতম হৰমুজ প্ৰণালীৰ মাজেৰে গোলকীয় তেল আৰু তৰলীকৃত প্ৰাকৃতিক গেছৰ (LNG) প্ৰায় এক পঞ্চমাংশ পৰিবহন কৰা হয়। এনে পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইৰাণৰ এই নতুন আদেশ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্বিপিং কোম্পানী আৰু বৈশ্বিক বাণিজ্যৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত হৈছে। ইৰাণে স্পষ্ট কৰি দিছে যে এই নতুন নিয়মসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে তিনি মাহতকৈও অধিক সময় ধৰি চলা সংঘাতৰ পিছত এই পথটোৰে চলাচল কৰা বাণিজ্যিক জাহাজসমূহৰ নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰা।

এই সমগ্ৰ ব্যৱস্থাটো পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু নতুন নিয়মসমূহ কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ ইৰাণে এটা নতুন সংস্থা গঠন কৰিছে, যাৰ নাম দিয়া হৈছে ‘পাৰ্চিয়ান গাল্ফ ষ্ট্ৰেইট অথৰিটি’ (PGSA)। আমোদজনকভাৱে, এই কৰ্তৃপক্ষ ওৱাশ্বিংটন আৰু টেহৰানৰ মাজত হোৱা সেই একেখন চুক্তিৰ অধীনতে গঠন কৰা হৈছে, যাৰ পিছত তিনি মাহ ধৰি বন্ধ হৈ থকা এই পথটো পুনৰ মুকলি কৰিবলৈ সন্মতি প্ৰকাশ পাইছিল।

কৰ্তৃপক্ষই আনুষ্ঠানিকভাৱে স্পষ্ট কৰি দিছে যে ‘ইছলামাবাদ বুজাবুজি চুক্তি’ত স্বাক্ষৰ হোৱাৰ পিছত আৰু সংশ্লিষ্ট বিভাগসমূহৰ পৰা নিৰ্দেশনা পোৱাৰ পিছত এই নিয়মসমূহ তৎকালীনভাৱে কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে। এতিয়া হৰমুজ প্ৰণালীৰে পাৰ হ’ব বিচৰা সকলো আবেদনকাৰী আৰু জাহাজে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমাৰ ভিতৰত নিয়মসমূহ পালন কৰিব লাগিব। ইয়াৰ বাবে এটা আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইটও মুকলি কৰা হৈছে, য’ত জাহাজসমূহে নিজৰ নাম পঞ্জীয়ন কৰিব লাগিব।

সংশোধিত নিয়ম আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি, এতিয়া কোনো জাহাজৰ মালিক বা অপাৰেটৰে নিজৰ ইচ্ছা সাপেক্ষে এই পথত প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰিব। জাহাজসমূহে হৰমুজ প্ৰণালীৰ সীমাত প্ৰৱেশ কৰাৰ অন্ততঃ ৪৮ ঘণ্টা পূৰ্বে ট্ৰেনজিট ৰিকুৱেষ্ট অৰ্থাৎ পাৰ হোৱাৰ আবেদন দাখিল কৰিব লাগিব।

কৰ্তৃপক্ষই (PGSA) কঠোৰ সকীয়নি দি কয় যে প্ৰৱেশ আৰু প্ৰস্থান বিন্দুত যিকোনো ধৰণৰ পলম বা বাধা পৰিহাৰ কৰিবলৈ কোম্পানীসমূহে নিজৰ সকলো প্ৰয়োজনীয় তথ্য আগতীয়াকৈ জমা দিব লাগিব। ছচিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্ম ‘এক্স’ত প্ৰকাশ কৰা এক বিবৃতিত কৰ্তৃপক্ষই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে যেতিয়ালৈকে জাহাজসমূহৰ বৈধ পাৰমিট আৰু প্ৰয়োজনীয় বীমা নাথাকিব, তেতিয়ালৈকে তেওঁলোকক জলপথত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া নহ’ব।

নিৰাপত্তাৰ দোহাই দি ইৰাণে জাহাজ চলাচলৰ পথৰ ওপৰতো নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছে। বিগত তিনি মাহৰ সংঘাত আৰু সামৰিক উত্তেজনাৰ বাবে এই সাগৰীয় অঞ্চলত মাইন বা অন্যান্য মাৰাত্মক বিপদৰ আশংকা আছে। এই কথা মনত ৰাখি ইৰাণে বিশেষ শ্বিপিং কৰিডৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি দিছে। সম্ভাৱ্য দুৰ্ঘটনাৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ সকলো জাহাজে বাধ্যতামূলকভাৱে কেৱল এই সুৰক্ষিত পথেৰেই যাব লাগিব।

কৰ্তৃপক্ষই চূড়ান্ত সকীয়নি হিচাপে কয় যে যদি কোনো জাহাজে এই নিয়ম, চৰ্ত বা নিৰ্ধাৰিত পথ উলংঘা কৰে, তেন্তে তাৰ পিছত সৃষ্টি হ’বলগীয়া যিকোনো অপ্ৰীতিকৰ পৰিস্থিতি বা ক্ষয়-ক্ষতিৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব কেৱল জাহাজৰ গৰাকী আৰু অপাৰেটৰসকলৰ হ’ব।

লগতে পঢ়ক: ৪৮ ঘণ্টাৰ ভিতৰতে চুক্তিত বাধা! আমেৰিকা-ইৰাণৰ প্ৰথম পাৰমাণৱিক আলোচনা বাতিল