এই ক্ষেত্ৰত উত্তৰ-পূবৰ দুই চুবুৰীয়া ৰাজ্য অসম আৰু মেঘালয়ে দুটা সম্পূৰ্ণ বিপৰীত ছবি দাঙি ধৰিছে
উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ স্কুলীয়া শিক্ষা খণ্ডৰ প্ৰদৰ্শনক লৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ পাইছে । কেন্দ্ৰীয় শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ে প্ৰকাশ কৰা ২০২৪-২৫ বৰ্ষৰ ‘পাৰফৰমেন্স গ্ৰেডিং ইণ্ডেক্স ২.০’ (PGI 2.0) প্ৰতিবেদন অনুসৰি, এই ক্ষেত্ৰত উত্তৰ-পূবৰ দুই চুবুৰীয়া ৰাজ্য অসম আৰু মেঘালয়ে দুটা সম্পূৰ্ণ বিপৰীত ছবি দাঙি ধৰিছে । অসমে শিক্ষা খণ্ডত উল্লেখনীয় সফলতা অৰ্জন কৰাৰ বিপৰীতে মেঘালয়ৰ প্ৰদৰ্শন সমগ্ৰ দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ শোচনীয় বুলি প্ৰমাণিত হৈছে ।
অসমৰ অভূতপূৰ্ব উত্থান-
প্ৰতিবেদন অনুসৰি, অসমে ১,০০০ নম্বৰৰ ভিতৰত সামগ্ৰিকভাৱে ৫৯৩.৬ নম্বৰ লাভ কৰি ‘প্ৰচেষ্টা-৩’ (Prachesta-3) গ্ৰেড অৰ্জন কৰিছে । মন কৰিবলগীয়া যে, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ দ্ৰুত গতিত উন্নতি কৰা ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত অসমে অন্যতম স্থান লাভ কৰিছে । ২০২৩-২৪ বৰ্ষত ৰাজ্যখনৰ নম্বৰ আছিল ৫১১.৫, অৰ্থাৎ মাত্ৰ এটা বৰ্ষতে অসমে ৮২ পইণ্টতকৈও অধিক জাঁপ মাৰিবলৈ সক্ষম হৈছে । বিশেষকৈ প্ৰশাসন বা শাসন ব্যৱস্থাৰ ক্ষেত্ৰত অসমে ‘উত্তম-৩’ গ্ৰেড লাভ কৰি দেশৰ অগ্ৰণী ৰাজ্য মহাৰাষ্ট্ৰ, চণ্ডীগড় আৰু ওড়িশাৰ দৰে শীৰ্ষ স্থানৰ ৰাজ্যসমূহৰ সমকক্ষ হৈ পৰিছে । শিক্ষণৰ ফলাফলৰ ক্ষেত্ৰত, য’ত সৰ্বাধিক ২৪০ নম্বৰ থাকে আৰু ইয়াক সূচকাংকৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ মাপকাঠী বুলি গণ্য কৰা হয়, তাত অসমে ৭৯.৪ নম্বৰ লাভ কৰিছে ।
দেশৰ ভিতৰতে সৰ্বনিম্ন স্থানত মেঘালয়-
আনহাতে, অসমৰ চুবুৰীয়া ৰাজ্য মেঘালয়ে মাত্ৰ ৪৪৮ নম্বৰহে লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে । এই স্কোৰেৰে মেঘালয় কেৱল উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰে নহয়, বৰঞ্চ সমগ্ৰ দেশৰ ভিতৰতে সৰ্বনিম্ন স্থান লাভ কৰা একমাত্ৰ ৰাজ্য হিচাপে পৰিগণিত হৈছে । সূচকাংকৰ আটাইতকৈ নিম্ন গ্ৰেড ‘আকাংক্ষী-৩’ (Akanshi-3) বেণ্ডত স্থান পোৱা দেশৰ একমাত্ৰ ৰাজ্যখন হৈছে মেঘালয় । বিগত বৰ্ষৰ ৪১৭.৯ নম্বৰৰ তুলনাত ৰাজ্যখনে এইবাৰ মাত্ৰ ৩০ পইণ্টমানহে আগবাঢ়িব পাৰিলে, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ধীৰ গতি ।
মেঘালয়ৰ প্ৰায় প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰৰে প্ৰদৰ্শন এতিয়া চিন্তনীয় হৈ পৰিছে । ৰাজ্যখনে আন্তঃগাঁথনিৰ ক্ষেত্ৰত ১৯০ নম্বৰৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৬২.১, শিক্ষক প্ৰশিক্ষণত ১০০ নম্বৰৰ ভিতৰত ৪৬.৭ আৰু প্ৰশাসন বা শাসন ব্যৱস্থাত ১৩০ নম্বৰৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৪০.৫ নম্বৰহে পাবলৈ সক্ষম হৈছে । তদুপৰি আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ‘শিক্ষণৰ ফলাফল’ৰ ক্ষেত্ৰত মেঘালয়ৰ নম্বৰ হৈছে ৪৭.২, যিটো উত্তৰ-পূবৰ আটাইবোৰ ৰাজ্যৰ ভিতৰত সৰ্বনিম্ন । ৰাজ্যখনে কেৱল ‘সমতা’ৰ ক্ষেত্ৰত ২৬০ নম্বৰৰ ভিতৰত ২০৮.৭ নম্বৰ লাভ কৰি এক আপেক্ষিক সুস্থিৰতা দেখুৱাইছে । অৱশ্যে বিশ্লেষকসকলে উল্লেখ কৰিছে যে ই কোনো বিশেষ শিক্ষাৰ্থীৰ গোটৰ ভাল প্ৰদৰ্শনক নুবুজায়, বৰঞ্চ ই সকলো শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীৰ মাজত সমভাৱে থকা নিম্ন শিক্ষণ স্তৰকহে প্ৰতিফলিত কৰিছে ।
মিজোৰামৰ সাক্ষৰতা আৰু শিক্ষাৰ সাঁথৰ-
প্ৰতিবেদনত উত্তৰ-পূবৰ আনখন ৰাজ্য মিজোৰামক লৈ এক আচৰিত তথ্য পোহৰলৈ আহিছে । ৯১ শতাংশতকৈ অধিক হাৰেৰে উত্তৰ-পূবৰ একমাত্ৰ সম্পূৰ্ণ সাক্ষৰ ৰাজ্য হোৱা সত্ত্বেও মিজোৰামে সামগ্ৰিকভাৱে মাত্ৰ ৫০৭.৯ নম্বৰহে লাভ কৰিছে । ইয়াৰ পৰা স্পষ্ট হয় যে পৰম্পৰাগতভাৱে জুখিব পৰা উচ্চ সাক্ষৰতাই আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ প্ৰাথমিক শিক্ষণ, প্ৰশাসন আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ গুণগত মান নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰে । এই নিম্ন প্ৰদৰ্শনৰ বাবে মিজোৰামে এতিয়া বিহাৰ আৰু জম্মু-কাশ্মীৰৰ সৈতে ‘আকাংক্ষী-২’ বেণ্ডত স্থান পাবলৈ বাধ্য হৈছে। ৰাজ্যখনে শিক্ষণ ফলাফলত ৫৬.৫ আৰু আন্তঃগাঁথনিত ৭২.৯ নম্বৰহে লাভ কৰিছে ।
উত্তৰ-পূবৰ আন ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰদৰ্শন-
অঞ্চলটোৰ আন ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত ছিকিমে ৬০৩.৩ নম্বৰ লাভ কৰি দ্বিতীয় সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শনকাৰী ৰাজ্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে । যোৱা বছৰৰ ‘আকাংক্ষী-১’ৰ পৰা এইবাৰ ‘প্ৰচেষ্টা-৩’লৈ উন্নীত হোৱা ছিকিমে উত্তৰ-পূবত সৰ্বাধিক ১১২.৩ আন্তঃগাঁথনিৰ নম্বৰ লাভ কৰিছে, যিয়ে বিদ্যালয়সমূহৰ উন্নত সা-সুবিধাক সূচাইছে । ইফালে অৰুণাচল প্ৰদেশে ৬৫ পইণ্টতকৈও অধিক লাভ কৰি ৫২৭ নম্বৰ সহ এক উৎসাহজনক উন্নতি প্ৰদৰ্শন কৰিছে আৰু এটা সম্পূৰ্ণ গ্ৰেড বেণ্ড ওপৰলৈ উঠিছে । ইয়াৰ উপৰি ত্ৰিপুৰা (৫৫৯), মণিপুৰ (৫৫৭) আৰু নগালেণ্ড (৫৩৬.৬) তিনিওখন ৰাজ্যই নিজৰ প্ৰদৰ্শন উন্নত কৰি এটাকৈ গ্ৰেড ওপৰলৈ উঠিবলৈ সক্ষম হৈছে, যিয়ে অঞ্চলটোত এক ব্যাপক অথচ অসমান প্ৰগতিৰ ইংগিত দিয়ে ।
সামগ্ৰিক ছবি আৰু প্ৰত্যাহ্বান-
সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলতে শিক্ষাৰ ‘প্ৰৱেশাধিকাৰ’ (Access — অৰ্থাৎ নামভৰ্তি, ধৰি ৰখা আৰু বিদ্যালয়ছুট শিশুৰ হিচাপ) আৰু ‘সমতা’ (Equity)ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যই ‘উত্তম’ বা ‘প্ৰচেষ্টা’ শ্ৰেণীত স্থান লাভ কৰি আশাপ্ৰদ প্ৰদৰ্শন কৰিছে ।
কিন্তু সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ বাবে মূল দুৰ্বলতা হৈ ৰৈছে ‘শিক্ষণৰ ফলাফল’ আৰু ‘প্ৰশাসন’। এই ক্ষেত্ৰত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ শীৰ্ষত থকা পঞ্জাৱ (শিক্ষণ ফলাফলত ১৫০.৪) আৰু চণ্ডীগড় (সামগ্ৰিকভাৱে ৭৩৯.১ নম্বৰ)তকৈ বহুখিনি পিছপৰি আছে । কেন্দ্ৰীয় শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ে উল্লেখ কৰিছে যে চৰকাৰৰ তথ্য-ভিত্তিক নিৰীক্ষণ আৰু ‘লুক ইষ্ট’ (Look East) নীতিৰ বাবে ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ প্ৰদৰ্শনৰ ব্যৱধান ২০১৭-১৮ বৰ্ষৰ ৫১ শতাংশৰ পৰা হ্ৰাস পাই ২০২৪-২৫ বৰ্ষত ৩৯.৪ শতাংশ হৈছে । এতিয়া মূল প্ৰশ্ন হৈছে, এই ধনাত্মক পৰিৱৰ্তনৰ সোৱাদ মেঘালয়ে কেতিয়াকৈ পাব আৰু মিজোৰামে নিজৰ সাক্ষৰতাৰ ঐতিহ্যক প্ৰকৃত শৈক্ষিক ফলাফললৈ কেতিয়া ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰিব ।
লগতে পঢ়ক : অসমত UCC: ৩০ দিনৰ ভিতৰত লিভ-ইন পঞ্জীয়ন নকৰিলে শাস্তি, বহুবিবাহত হ’ব ৭ বছৰ পৰ্যন্ত জেল!
