মঙলবাৰে বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা উপদেষ্টা মহম্মদ তৌহিদ হোছেইনে বেংককত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মুৰব্বী মহম্মদ ইউনুছ আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ মাজত আলোচনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে । তেওঁ কয় যে শেহতীয়াকৈ বেংককত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ সৈতে বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মুৰব্বী মহম্মদ ইউনুছৰ বৈঠকৰ সময়ত অপসাৰিত প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ হাছিনাক ভাৰতৰ পৰা প্ৰত্যাৰ্পণৰ বিষয়টো উত্থাপন কৰা হৈছিল ।

সাংবাদিকৰ সৈতে বাৰ্তালাপ কৰি হুছেইনে কয় যে আমি এই বিষয়টো উত্থাপন কৰিলোঁ, কিন্তু এতিয়ালৈকে একো চূড়ান্ত হোৱা নাই । লগতে ইউনুছে হাছিনাক প্ৰত্যাৰ্পণ বিচাৰিছিল নেকি যাতে তেওঁ বিচাৰৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে বুলি সোধাত হুছেইনে বিতংভাৱে ক’বলৈ অস্বীকাৰ কৰে । অৱশ্যে ভাৰত আৰু বাংলাদেশৰ সম্পৰ্কৰ তিক্ততা সন্দৰ্ভত তেওঁ কয় যে ঢাকা আৰু দিল্লীৰ সম্পৰ্কত অগ্ৰগতি লাভ কৰিবলৈ দুয়োখন দেশে একেলগে কাম কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে ।

প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীক সাক্ষাৎ কৰে ইউনুছে-

উল্লেখযোগ্য যে যোৱা শুকুৰবাৰে বেংককত অনুষ্ঠিত বিমষ্টেক সন্মিলনৰ সময়ত বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মুৰব্বী ইউনুছে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীক সাক্ষাৎ কৰে । এই বৈঠকৰ অন্তত ভাৰতৰ বৈদেশিক সচিব বিক্ৰম মিশ্ৰীয়ে কয় যে দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্কত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাব পৰা এনে বক্তব্যৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে দুয়োখন দেশক আহ্বান জনাইছে ।

সংখ্যালঘুৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাৰ আশা প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীৰ-

বৈঠকৰ এদিন পিছতে ইউনুছৰ প্ৰেছ সম্পাদক ছফিকুল আলমে ফেচবুকত পোষ্ট কৰি হাছিনাক প্ৰত্যাৰ্পণৰ বিষয়টো উত্থাপন কৰা বুলি উল্লেখ কৰে । ইয়াৰ উপৰিও বাংলাদেশ চৰকাৰে হিন্দুকে ধৰি সংখ্যালঘু লোকৰ সুৰক্ষা সুনিশ্চিত কৰিব আৰু তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে হোৱা অত্যাচাৰৰ গোচৰৰ পুংখানুপুংখ তদন্ত কৰিব বুলি আশা প্ৰকাশ কৰে মোদীয়ে ।

আৱামী লীগ দলক নিষিদ্ধ কৰাৰ ভাবুকিৰ মাজতে বাংলাদেশৰ পৰা বিতাড়িত প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ হাছিনাই কঠোৰ সতৰ্কবাণী জাৰি কৰিছে । তেওঁ কয় যে তেওঁৰ দলটো কোনো “পৰজীৱী” নহয় বা বাঢ়নী পানীৰ সৈতেও ইয়াৰ উত্থান হোৱা নাই । ভাৰতৰ পৰা দিয়া ভাৰ্চুৱেল ভাষণত অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰক সকীয়াই দি হাছিনাই কয় যে তেওঁলোকৰ (অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ) সাহসে মোক আচৰিত কৰি তুলিছে ।

শ্বেখ হাছিনাই কয় যে ১৯৪৮ চনত তেতিয়াৰ পাকিস্তানত আৱামী লীগ প্ৰতিষ্ঠা কৰি তেতিয়াৰ পূব পাকিস্তানত জনসাধাৰণৰ অধিকাৰ সুনিশ্চিত কৰাৰ অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল, স্বাধীনতা সংগ্ৰাম আৰু শেষত ১৯৭১ চনৰ মুক্তিযুদ্ধৰ নেতৃত্ব দিছিল । এই আন্দোলন শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানৰ নেতৃত্বত চলিছিল । তেওঁ কয় যে তেওঁলোকে বৰ্তমান যিখন দেশত বাস কৰে সেইখন দেশৰ নামো বংগবন্ধু শ্বেখ মুজিবুৰে নামকৰণ কৰিছিল । তেওঁ আৱামী লীগৰ সাংগঠনিক গাঁথনি ব্যৱহাৰ কৰি বংগবাসীক একত্ৰিত কৰি দেশক স্বাধীন কৰি তুলিলে, এই সত্য কোনেও পাহৰিব নালাগে ।

ভাষণৰ সময়ত হাছিনাই প্ৰশ্ন কৰে যে নিষেধাজ্ঞাৰ দাবী কৰাসকলৰ কি অধিকাৰ আছে ?  ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মুৰব্বী মহম্মদ ইউনুছৰ ওপৰতো ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰে । হাচিনাই তেওঁলোকক ফেচিষ্ট বুলি অভিহিত কৰে কাৰণ তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ ন্যায্য দাবীৰ বাবে প্ৰচাৰ চলাবলৈ চেষ্টা কৰা শ্ৰমিক, শিক্ষক, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু অন্যান্যসকলৰ ওপৰত নিৰ্মম দমন চলাইছে ।

হাছিনাই আৰু কয় যে, এতিয়া আমি হিচাপ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ শ্বহীদ তালিকাত কিমান লোক নিহত হৈছিল আৰু সেই তালিকাৰ বাহিৰত আৱামী লীগৰ কৰ্মী, আৰক্ষী, সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ লোক, শ্ৰমিক, ছাত্ৰ আৰু শিক্ষকৰ মাজত তেওঁলোকে কিমান লোকক হত্যা কৰিছে ।

হাছিনাই কয় যে যেতিয়া তেওঁৰ চৰকাৰ আছিল তেতিয়া ইছলামী ছাত্ৰ শিবিৰ, সোঁপন্থী জামাত-ই-ইছলামীৰ ছাত্ৰ মঞ্চ বা বি এন পিৰ ছাত্ৰ শাখা ছাত্ৰ দলৰ দৰে কোনো বিৰোধী শিবিৰৰ সৈতে জড়িত কোনো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়া হোৱা নাছিল আৰু এই কথা কোনেও অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰে । কিন্তু আজি যদি কোনো ছাত্ৰৰ লীগৰ লগত কোনো ধৰণৰ সম্পৰ্ক থকা বুলি ধৰা পৰে তেন্তে তেওঁৰ চাৰ্টিফিকেট বাতিল কৰা হয় আৰু তেওঁক পঢ়িবলৈ দিয়া নহয় । এনে পৰিস্থিতিত এই দেশত কোন একনায়কত্ববাদী, ফেচিষ্ট আৰু কাক নিষিদ্ধ কৰা উচিত ?

ভাষণৰ সময়ত প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীয়ে ইউনুছৰ ওপৰত তীব্ৰ আক্ৰমণ চলায় । হাছিনাই তেওঁক দখলদাৰী আখ্যা দি কয় যে তেওঁৰ দেশ চলোৱাৰ কোনো সাংবিধানিক ভিত্তি বা আদেশ নাই । বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ পৰা পোৱা ধন ব্যৱহাৰ কৰি সু-পৰিকল্পিত আঁচনিৰ জৰিয়তে ক্ষমতালৈ আহি সাধাৰণ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু জনসাধাৰণক বিপথে পৰিচালিত কৰে । কিন্তু যিসকল লোকে ইউনুছৰ ধনেৰে এই আঁচনি ৰূপায়ণ কৰিলে তেওঁলোকৰ ওপৰত নিশ্চিতভাৱে এদিন বাংলাদেশৰ মাটিত বিচাৰ হ’ব । আৰু ইউনুছে কেনেকৈ নিজৰ কুকৰ্মৰ পৰা মুক্তি পাব… তেওঁৰ প্ৰকৃত মুখখন এতিয়া পৃথিৱীৰ মানুহৰ সন্মুখত উন্মোচিত হৈছে ।

বাংলাদেশৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ হাছিনাই কয় যে আল্লাহে তেওঁক এতিয়ালৈকে কিবা কাৰণত জীয়াই ৰাখিছে । আৱামী লীগৰ সদস্যক হত্যা কৰাসকলক ন্যায়ৰ কাঠগঢ়ালৈ অনা হ’ব বুলিও তেওঁ কয় । বাংলাদেশত সংঘটিত হিংসাত্মক ঘটনাত নিহত হোৱা আৱামী লীগৰ নেতাৰ পৰিয়ালৰ সৈতে ভাৰ্চুৱেলি বাৰ্তালাপ কৰি শ্বেখ হাছিনাই এই কথা কয় । হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ বাবে যোৱা বছৰৰ আগষ্ট মাহত প্ৰধানমন্ত্ৰী পদৰ লগতে দেশ এৰিবলগীয়া হৈছিল শ্বেখ হাছিনাই ।

মহম্মদ ইউনুছক লক্ষ্য কৰি লয় শ্বেখ হাছিনাই-

এই সময়ত শ্বেখ হাছিনাই বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মুখ্য উপদেষ্টা মহম্মদ ইউনুছক লক্ষ্য কৰি কয় যে ‘মহম্মদ ইউনুছ এজন ব্যক্তি যিয়ে কেতিয়াও জনসাধাৰণক ভাল নাপালে । উচ্চ সুতৰ হাৰত মানুহক সামান্য পৰিমাণৰ ধন ধাৰে দি সেই টকাৰে বহিঃৰাজ্যত বিলাসী জীৱন যাপন কৰিছিল তেওঁ । আমিও তেওঁলোকৰ দ্বৈত চৰিত্ৰ বুজিব পৰা নাছিলো আৰু আমাৰ চৰকাৰেও তেওঁলোকক সহায় কৰিছিল, কিন্তু মানুহে ইয়াৰ পৰা লাভৱান হোৱা নাছিল । মহম্মদ ইউনুছৰ ক্ষমতাৰ ক্ষুধাৰ বাবেই এতিয়া বাংলাদেশ জ্বলি আছে ।’

‘আল্লাহে বিচাৰে মই কিছু ভাল কাম কৰো’

হতাশা প্ৰকাশ কৰি শ্বেখ হাছিনাই কয় যে ‘এসময়ত বাংলাদেশক উন্নয়নৰ আৰ্হি হিচাপে দেখা গৈছিল, কিন্তু আজি সেই দেশখন সন্ত্ৰাসবাদী দেশলৈ পৰিণত হৈছে । আমাৰ নেতাসকলক যিদৰে হত্যা কৰা হ’ল, সেই কথাও বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি । আৱামী লীগৰ নেতা, আৰক্ষী, অধিবক্তা, সাংবাদিক আৰু শিল্পী সকলোকে লক্ষ্য কৰি লোৱা হৈছে । প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয়, ‘এদিনতে মোৰ পিতৃ, মা, ভাতৃ আৰু পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যক হেৰুৱালোঁ । আনকি সেই সময়তো মোক দেশলৈ উভতি যাবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল । ঘনিষ্ঠ কাৰোবাক হেৰুৱাৰ বেদনা বুজি পাওঁ । আল্লাহে মোক ৰক্ষা কৰিলে আৰু তেওঁ বিচাৰে মই কিছু ভাল কাম কৰোঁ । যিসকলে অপৰাধ সংঘটিত কৰি আছে তেওঁলোকক আদালতত হাজিৰ কৰা হ’ব । এয়া মোৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ।‘

বাংলাদেশে উত্থাপন কৰিছে প্ৰত্যাৰ্পণৰ বিষয়-

শ্বেখ হাছিনাই কয় যে আল্লাহে মোক কিবা কাৰণত জীয়াই ৰাখিছে আৰু মই সোনকালে উভতি আহিম ।’ শ্বেখ হাছিনাৰ এই বক্তব্য এনে সময়ত আহিছে যেতিয়া বাংলাদেশ চৰকাৰে শ্বেখ হাছিনাক প্ৰত্যাৰ্পণ কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইছে আৰু শেহতীয়াকৈ বিমষ্টেক সন্মিলনৰ আঁৰত থাইলেণ্ডত প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদী আৰু মহম্মদ ইউনুছৰ সাক্ষাৎ হৈছিল, তেতিয়াও মহম্মদ ইউনুছে শ্বেখ হাছিনাক প্ৰত্যাৰ্পণৰ দাবী উত্থাপন কৰিছিল । বাংলাদেশত সংখ্যালঘু হিন্দুৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত আক্রমণৰ ঘটনাক লৈয়ো প্রধানমন্ত্রী মোদীয়ে মহম্মদ ইউনুছৰ আগত উদ্বেগ প্রকাশ কৰে ৷

বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰে অপসাৰিত প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ হাছিনাক ঢাকালৈ ঘূৰাই পঠিয়াবলৈ ভাৰতলৈ এটা কূটনৈতিক টোকা প্ৰেৰণ কৰিছে । বাংলাদেশৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা উপদেষ্টা তৌহিদ হোছেইনে সোমবাৰে তেওঁৰ কাৰ্যালয়ত এই তথ্য প্ৰদান কৰে ।

তেওঁ কয় যে আমি ভাৰত চৰকাৰলৈ এটা নোট (কূটনৈতিক বাৰ্তা) প্ৰেৰণ কৰিছো য’ত উল্লেখ কৰা হৈছে যে বাংলাদেশে শ্বেখ হাছিনাক ন্যায়িক প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে ঘূৰাই বিচাৰিছে ।

ইয়াৰ পূৰ্বে গৃহ উপদেষ্টা জাহাংগীৰ আলমে কয় যে পদচ্যুত প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীক ভাৰতৰ পৰা প্ৰত্যাৰ্পণ কৰাত সুবিধাৰ বাবে তেওঁৰ কাৰ্যালয়ে বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়লৈ এখন পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিছে । এই প্ৰক্ৰিয়া এতিয়াও অব্যাহত আছে । তেওঁ কয় যে ইতিমধ্যে ঢাকা আৰু নতুন দিল্লীৰ মাজত প্ৰত্যাৰ্পণ চুক্তি আছে আৰু এই সন্ধিৰ অধীনত হাছিনাক বাংলাদেশলৈ ঘূৰাই আনিব পৰা যাব ।

বাংলাদেশ উচ্চায়ুক্তৰ পৰা আমি এটা মৌখিক টোকা পাইছিলোঁ-বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়

ইফালে বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়ৰ মুখপাত্ৰ ৰণধীৰ জয়ছোৱালে কয় যে শ্বেখ হাছিনাৰ প্ৰত্যাৰ্পণৰ অনুৰোধ সন্দৰ্ভত বাংলাদেশ উচ্চায়ুক্তৰ পৰা আমি মৌখিক টোকা লাভ কৰিছো । অৱশ্যে এই সময়ত আমাৰ এই বিষয়ত মন্তব্য কৰিবলৈ একো নাই । একে সময়তে ভাৰতে বাংলাদেশৰ অনুৰোধৰ তাৎক্ষণিক উত্তৰ নিদিয়াকৈ বিষয়টো দীঘলীয়া কৰিব পাৰে বুলিও সূত্ৰই প্ৰকাশ কৰিছে । লগতে দুয়োখন দেশৰ মাজত প্ৰত্যাৰ্পণ চুক্তিৰ বিধানৰ ভিত্তিত এই অনুৰোধ নাকচ কৰিব পাৰে ।

যোৱা মাহত ইন্টাৰপলৰ পৰা সহায় বিচৰাৰ কথাও চৰ্চা হৈছিল-

বিগত মাহৰ আৰম্ভণিতে বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰে ছাত্ৰ আন্দোলনৰ সময়ত সংঘটিত হোৱা মৃত্যুৰ বাবে প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ হাছিনাক বিচাৰৰ সন্মুখীন হ’বলৈ বাংলাদেশলৈ অনা হ’ব বুলি প্ৰকাশ কৰিছিল । ইয়াৰ বাবে অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰে ইন্টাৰপলৰ সহায় ল’ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল । বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ আইনী পৰিক্ৰমা উপদেষ্টা আছিফ নাজৰুলে অতি শীঘ্ৰে ইণ্টাৰপ’লৰ জৰিয়তে ৰেড নটিচ জাৰি কৰা হ’ব বুলি কৈছিল ।