সমগ্ৰ দেশতে উদযাপন কৰা হৈছে বন্দে মাতৰমৰ ১৫০ সংখ্যক জয়ন্তী । জানক কেনেকৈ এই গীতটি ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গীত হৈ পৰিল, জানক ?
দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গীত ‘বন্দে মাতৰম’ৰ ১৫০ বছৰ সম্পূৰ্ণ হ’ল । আজি সংসদৰ দুয়োটা সদনত বন্দে মাতৰমৰ বিষয়ে আলোচনা হয় । আলোচনা আৰম্ভ হয় প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ ভাষণেৰে । ১৮৭৫ চনৰ ৭ নৱেম্বৰত বংকিম চন্দ্ৰ চেটাৰ্জীয়ে ৰচনা কৰা এই গীত ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ আত্মা হৈ পৰে । এই গীত কেৱল কবিতা নহয়, ভাৰতৰ ঐক্য, ত্যাগ আৰু মাতৃভূমিৰ প্ৰতি অদম্য ভক্তিৰ প্ৰতীক । এই গীতটোৱে স্বাধীনতা সংগ্ৰামত লাখ লাখ দেশবাসীক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল ।
১৮৭৫ চনত বংগদৰ্শন আলোচনীত এই গীত প্ৰথম প্ৰকাশ পায় । ১৮৮২ চনত বংকিম চন্দ্ৰৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ আনন্দমথত ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় । ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে গীতটো সংগীতৰ ৰূপত উপস্থাপন কৰে । ১৮৯৬ চনত কলিকতাত কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাজহুৱাভাৱে গোৱা এই গীতটো ১৯০৫ চনৰ ৭ আগষ্টত বংগ বিভাজনৰ প্ৰতিবাদত ৰাজপথলৈ ওলাই অহাৰ সময়ত ৰাজনৈতিক শ্লোগান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল ।
কি হয় উপন্যাস “আনন্দমথ” ?
আনন্দমথ উপন্যাসত সন্ন্যাসীৰ এটা দলে “ভাৰতমা”ৰ সেৱাক নিজৰ ধৰ্ম বুলি গণ্য কৰে । তেওঁলোকৰ বাবে “বন্দে মাতৰম” কেৱল এটা গীত নহয়, বৰঞ্চ পূজাৰ প্ৰতীক । উপন্যাসখনত মাতৃৰ তিনিটা আকৃতিয়ে ভাৰতৰ তিনিটা দিশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে- অতীতৰ গৌৰৱময় মাতৃ, বৰ্তমানৰ দুখভোগী মাতৃ আৰু ভৱিষ্যতৰ পুনৰুত্থিত মাতৃ । অৰবিন্দ ঘোষে লিখিছে যে এই মা ভিক্ষাৰ বাটি নহয়, সত্তৰ কোটিৰ হাতত তৰোৱাল লৈ মাতৃ ভাৰত ।
কোন হয় বংকিম চন্দ্ৰ চেটাৰ্জী-
বাংকিম চন্দ্ৰ চেটাৰ্জী (১৮৩৮-১৮৯৪) এজন মহান বাংলা সাহিত্যিক আৰু চিন্তাবিদ আছিল । দুৰ্গেশ্বনন্দিনী, কপালকুণ্ডলা, দেৱী চৌধুৰাণী আদি ৰচনাৰ যোগেদি তেওঁ সমাজত আত্মসন্মান আৰু দেশপ্ৰেমৰ ভাৱ জগাই তুলিছিল । এই গীতৰ যোগেদি তেওঁ ভাৰতীয় জনসাধাৰণক মাতৃভূমিক পৰম দেৱী বুলি শিকাইছিল । পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ৰচনা কৰা এই গীতটি হৈ পৰিল আধুনিক ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ মতাদৰ্শগত ভেটি ।
‘বন্দে মাতৰম’ হৈ পৰিল প্ৰতিৰোধৰ গীত-
১৯০৫ চনৰ স্বদেশী আন্দোলনত এই গীত স্বাধীনতাৰ শ্লোগানলৈ পৰিণত হয় । কলকাতাৰ পৰা লাহোৰলৈকে সকলোৱে ব্ৰিটিছ শাসনক প্ৰত্যাহ্বান জনাই ৰাজপথলৈ ওলাই আহি ‘বন্দে মাতৰম’ ধ্বনি দিয়ে । বংগত এখন ‘বন্দে মাতৰম’ সমাজ গঠন হয়, ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ দৰে নেতাইও তাত যোগ দিয়ে । যেতিয়া ব্ৰিটিছ চৰকাৰে স্কুল-কলেজত এই গীতটো নিষিদ্ধ কৰিছিল, তেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে গ্ৰেপ্তাৰ আৰু শাস্তিৰ ভয়কো আওকাণ কৰি গীতটো গাই আছিল । এই সময়ছোৱাত বন্দে মাতৰম প্ৰতিজন ভাৰতীয়ৰ হৃদয়ৰ কণ্ঠস্বৰ হৈ পৰিছিল ।
সংগ্ৰামীসকলৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল এই গীতে-
১৯০৭ চনত যেতিয়া ভিককাজী কামাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে জাৰ্মানীৰ ষ্টুটগাৰ্টত ভাৰতীয় ত্ৰিৰংগ উত্তোলন কৰিছিল, তেতিয়া ইয়াত “বন্দে মাতৰম” বুলি লিখা আছিল । ইংলেণ্ডত ফাঁচী দিয়াৰ পূৰ্বে মদনলাল ধিংৰাৰ শেষ কথা আছিল “বন্দে মাতৰম”। দক্ষিণ আফ্ৰিকাত এই গীতটিৰে গোপাল কৃষ্ণ গোখলেক আদৰণি জনোৱা হৈছিল । বহিঃৰাষ্ট্ৰত বাস কৰা ভাৰতীয়সকলেও ইয়াক স্বাধীনতাৰ বাৰ্তা হিচাপে আকোৱালি লৈছিল । সেই সময়ত এই গীতটোৱে ভাৰতক দাসত্বৰ বান্ধোনৰ পৰা মুক্ত কৰিব বিচৰা প্ৰতিজন ভাৰতীয়ৰ হৃদয়ত বাস কৰিছিল ।
কেনেকৈ হ’ল ৰাষ্ট্ৰীয় গীত-
১৯৫০ চনত সংবিধান সভাই সৰ্বসন্মতিক্ৰমে বন্দে মাতৰমক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গীত হিচাপে ঘোষণা কৰে । তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে ঘোষণা কৰিছিল যে বন্দে মাতৰমে স্বাধীনতা সংগ্ৰামত ঐতিহাসিক ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু এই গীতক “জন গণ মন”ৰ দৰেই সন্মান দিয়া হ’ব । তেতিয়াৰ পৰাই এই গীতটো ৰাষ্ট্ৰীয় গৌৰৱ, ঐক্য, ৰাষ্ট্ৰীয়তাবাদৰ প্ৰতীক হৈ পৰে ।
১৫০ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাত দেশজোৰা উদযাপন-
এইবাৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে বন্দে মাতৰমৰ ১৫০ বছৰীয়া জয়ন্তী উদযাপন কৰিছে । দিল্লীৰ ইন্দিৰা গান্ধী ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত হ’ব ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠান । ৭ নৱেম্বৰত সমগ্ৰ দেশতে বিশেষ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয় । এই উপলক্ষে ডাক টিকট, এটা স্মৃতি মুদ্ৰা আৰু বন্দে মতৰমৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত প্ৰদৰ্শনীও মুকলি কৰা হ’ব । অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ আৰু দূৰদৰ্শনতো বিশেষ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ কৰা হ’ব ।
লগতে পঢ়ক : ‘বন্দে মাতৰমৰ প্ৰতি বিশ্বাসঘাতকতা,কংগ্ৰেছে কৰিছিল খণ্ড’; সংসদত মোদীৰ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় উত্থাপন
