পৃথিৱীৰ দিশে তীব্ৰ গতিত আগবাঢ়ি আহিছে এটা মহাশক্তিশালী সৌৰ ধুমুহা

মহাকাশত সৃষ্টি হৈছে এক ডাঙৰ আলোড়ন । পৃথিৱীৰ দিশে তীব্ৰ গতিত আগবাঢ়ি আহিছে এটা মহাশক্তিশালী সৌৰ ধুমুহা (Geomagnetic Storm) । আমেৰিকাৰ মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা ‘নাছা’ (NASA)ই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি, এই সৌৰ সক্ৰিয়তাৰ বাবে উত্তৰ ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলকে ধৰি ইউৰোপৰ আকাশত এক অপূৰ্ব মহাজাগতিক দৃশ্য প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাইছে ।

সূৰ্যৰ সক্ৰিয় অঞ্চল ৪৪৬১-ৰ পৰা এক বৃহৎ পৰিমাণৰ প্লাজমা আৰু শক্তিশালী চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ উদগীৰণ ঘটিছে, যাক বিজ্ঞানীসকলে কৰোনেল মাছ ইজেকশ্বন বুলি অভিহিত কৰিছে । ইয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত আমেৰিকাৰ ‘স্পেচ ৱেদাৰ প্ৰেডিকশ্বন চেন্টাৰে’ ৮ আৰু ৯ জুনৰ বাবে বিশ্বজুৰি ভূ-চুম্বকীয় ধুমুহাৰ সতৰ্কবাণী জাৰি কৰিছে । বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, চলিত সপ্তাহত সংঘটিত অন্যান্য সৌৰ ঘটনাবোৰৰ তুলনাত এই ধুমুহাৰ প্ৰভাৱ বহুত বেছি হ’ব পাৰে ।

কি এই কৰোনেল মাছ ইজেকশ্বন আৰু অৰোৰা ?

সূৰ্যৰ বুকুত হোৱা বিস্ফোৰণৰ ফলত যেতিয়া বিপুল পৰিমাণৰ আধানযুক্ত সৌৰ কণিকা আৰু প্লাজমা পৃথিৱীৰ ফালে আহে, তেতিয়া সিহঁতে পৃথিৱীৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ সৈতে ক্ৰিয়া কৰে । এই আধানযুক্ত কণিকাবোৰে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ ওপৰৰ অংশত থকা গেছসমূহৰ সৈতে খুন্দা খোৱাৰ ফলত নৈশ আকাশত সেউজীয়া, বেঙুনীয়া আৰু ৰঙা পোহৰৰ এক আচৰিত তৰংগায়িত আৰ্হিৰ সৃষ্টি হয় । ইয়াকে বৈজ্ঞানিক ভাষাত অৰোৰা (Aurora) বা মেৰুপ্ৰভা বুলি কোৱা হয় ।

ভাৰতত দেখা যাবনে এই দৃশ্য ?

বৰ্তমান ভাৰতৰ মাহাকাশক লৈ উৎকণ্ঠিত লোকসকল আৰু ফটোগ্ৰাফাৰসকলৰ মাজত ব্যাপক উৎসাহ দেখিবলৈ পোৱা গৈছে । বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, যদি বতৰ অনুকূল থাকে অৰ্থাৎ আকাশ পৰিষ্কাৰ হয় আৰু পোহৰৰ প্ৰদূষণ কম থাকে, তেন্তে উত্তৰ ভাৰতৰ উচ্চ হিমালয়ৰ অঞ্চলসমূহৰ পৰা এই দৃশ্য দেখা পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে । অৱশ্যে, এই দৃশ্য আইচলেণ্ড বা অন্যান্য মেৰু অঞ্চলৰ দৰে ইমান উজ্জ্বল নহ’বও পাৰে, কেৱল এটা মৃদু আভা প্ৰত্যক্ষ কৰা যাব পাৰে ।

ভাৰতৰ কোনবোৰ স্থানত দেখাৰ সুযোগ আটাইতকৈ বেছি ?

লাডাখ : হানলে ডাৰ্ক স্কাই ৰিজাৰ্ভ, পানগং হ্ৰদ আৰু নুব্ৰা উপত্যকা ।

অৰুণাচল প্ৰদেশ : টাৱাং ।

কাৰ্গিল : দ্ৰাছ ।

কিবা ক্ষতি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছেনে ?

এই ভূ-চুম্বকীয় ধুমুহাই কেৱল আকাশ সুন্দৰ কৰাই নহয়, ইয়াৰ ফলত উপগ্ৰহ সংযোগ, ৰেডিঅ’ যোগাযোগ, জিপিএছ নেভিগেশ্যন ব্যৱস্থা আৰু পাৱাৰ গ্ৰীড বা শক্তি আন্তঃগাঁথনিত সামান্য ব্যাঘাত জন্মিব পাৰে । অৱশ্যে, বতৰ পূৰ্বানুমানকাৰী সংস্থাসমূহে আশ্বস্ত কৰিছে যে এই প্ৰভাৱ অতি সীমিত আৰু নিয়ন্ত্ৰণযোগ্য হ’ব ।

বৰ্তমান যুক্তৰাজ্য, কানাডা আৰু আমেৰিকাৰ ফটোগ্ৰাফাৰসকলৰ দৰেই ভাৰতীয় মহাকাশ সংস্থাসমূহেও এই সমগ্ৰ গতিবিধিৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ নজৰ ৰাখিছে ।

লগতে পঢ়ক : মানৱ জাতিলৈ বিপদ মাতিছে মহাকাশৰ আৱৰ্জনাইঃ স্তব্ধ হৈ পৰিব পাৰে জীৱন!