সোমবাৰে দেহাৱসান ঘটে হিন্দী চিনেমাৰ প্ৰবীণ পৰিচালক শ্যাম বেনেগালৰ । ৯০ বছৰ বয়সত তেওঁ শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে । কায়িকভাৱে তেখেতৰ মৃত্যু হ’ল যদিও কিংবদন্তি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাজনে এৰি গৈছে বহু স্মৃতি ।

তেওঁ নিজেই এটা সাক্ষাৎকাৰত কোৱাৰ দৰে, ‘মই অতীতত জীয়াই থাকিব নিবিচাৰো…’ ইয়াক তেওঁৰ জীৱনৰ নীতি বুলি ক’লে ভুল কোৱা নহ’ব । ১৯৩৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা শ্যাম বেনেগালৰ চিন্তাধাৰা আছিল অতি দূৰদৰ্শী । তেওঁ সদায়ে নিজৰ ছবিৰ জৰিয়তে সমাজৰ আগত এখন আইনা দেখুৱাইছিল ।

শ্যাম বেনেগালৰ আইকনিক যাত্ৰা-

অংকুৰঃ ১৯৭৪ চনত শ্যাম বেনেগালে ‘অংকুৰ’ ছবিৰে পৰিচালনা আৰম্ভ কৰিছিল । এই ছবিখন সামাজিক বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল । এই ছবিখনে তেওঁক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছিল । ‘অংকুৰ’এ ৪০টাতকৈও অধিক ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছিল । এই ছবিখনত তেওঁ সামন্তবাদ আৰু যৌন নিৰ্যাতনৰ দৰে জ্বলন্ত বিষয়সমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল । ইয়াত শ্যামে হায়দৰাবাদত ঘটা প্ৰকৃত ঘটনা দৰ্শকৰ সন্মুখত এখন ছবিৰ ৰূপত দাঙি ধৰিছিল । শ্যামৰ সৈতে শ্বাবানা আজমীৰ এইখন আছিল প্ৰথমখন ছবি ।

মাণ্ডীঃ শ্যাম বেনেগালৰ এই ছবিখন সমাজৰ সেইসকল মহিলাৰ কাহিনী যিয়ে নিজৰ শৰীৰ বিক্ৰী কৰি জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰে । ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত দেখা গৈছিল শ্বাবানা আজমী, স্মিতা পাটিল, নাছিৰুদ্দিন শ্বাহক । এই ছবিখনে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাও লাভ কৰিছিল ।

কলয়ুগঃ মহাভাৰতৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ এই কাহিনীটোত ব্যৱসায়ক লৈ কলয়ুগ পৰিয়ালৰ মাজত থকা শত্ৰুতা চিত্ৰিত কৰা হৈছিল । ছবিখনত ৰাজ বাব্বৰ, শশী কাপুৰ, সুপ্ৰিয়া পাঠক, অনন্ত নাগ, ৰেখা, কুলভূষণ খৰবান্দা, সুষমা ছেঠ আদি প্ৰবীণ অভিনেতাই অভিনয় কৰিছিল । এইখন আছিল শ্যাম বেনেগালৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ছবি ।

জুবেইদাঃ শ্যাম বেনেগালৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত এই ছবিখন এক বেলেগ প্ৰেম কাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল । আজিও ইয়াৰ বহু চৰ্চা হয় । কৰিশ্মা কাপুৰৰ উল্লেখযোগ্য চিনেমাৰ ভিতৰত ইয়াক গণ্য কৰা হয় । ছবিখনত তেওঁৰ লগত আছিল মনোজ বাজপেয়ী আৰু ৰেখা ।

ভূমিকাঃ শ্যাম বেনেগালৰ এই ছবিখনত এগৰাকী বিখ্যাত মাৰাঠী অভিনেত্ৰীৰ কাহিনী দৰ্শকৰ সন্মুখত উপস্থাপন কৰা হৈছে । তেওঁৰ জীৱনলৈ পুৰুষ কেনেকৈ আহে আৰু তেওঁৰ জীৱনত বহু পৰিৱৰ্তন আহে । এইখন শ্যাম বেনেগালৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ আৰু প্ৰভাৱশালী ছবি । ইয়াত আমোল পালেকাৰ, স্মিতা পাটিল, অনন্ত নাগ, অমৃশ পুৰী আৰু নাছিৰুদ্দিন শ্বাহৰ দৰে অভিনেতাই মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল ।

নিশান্তঃ গাঁৱৰ পটভূমিত পৰিৱেশিত এই ছবিখনে ভাৰতীৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে, যেতিয়া মানুহে ন্যায়ৰ বাবে যুঁজিবলৈ ভয় কৰিছিল । উচ্চ শ্ৰেণীৰ মানুহে গাঁৱৰ মানুহক কেনেকৈ শোষণ আৰু অত্যাচাৰ কৰিছিল তাক উপস্থাপন কৰা হৈছে ছবিখনত । ছবিখনত শ্বাবানা আজমী, গিৰীশ কৰ্ণাদ, নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ, অনন্ত নাগ, অমৃশ পুৰী, স্মিতা পাটিল আদি অভিনেতাই অভিনয় কৰিছিল । চিকাগো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো এই ছবিখনক গোল্ডেন প্লেক বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হৈছিল ।

হিন্দী চলচ্চিত্ৰ জগততৰ প্ৰখ্যাত প্ৰবীণ পৰিচালক শ্যাম বেনেগালে ৯০ বছৰ বয়সত সোমবাৰে শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে । দীৰ্ঘদিন ধৰি বাৰ্ধক্যজনিত ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ পৰিচালকজন । তেখেতৰ মৃত্য সমগ্ৰ উদ্যোগটোৰ বাবে এক ডাঙৰ ক্ষতি । শ্যামৰ কন্যা পিয়া বেনেগালে এই খবৰ নিশ্চিত কৰে । বেনেগালক ১৯৭৬ চনত ভাৰত চৰকাৰে পদ্মশ্ৰী আৰু ১৯৯১ চনত পদ্মভূষণ বঁটা প্ৰদান কৰিছিল । তেওঁৰ সফল ছবিসমূহৰ ভিতৰত আছে মন্থন, জুবেইদা আৰু চৰ্দাৰী বেগম । ২৪ ডিচেম্বৰ মঙলবাৰে বিয়লি ২ বজাত মুম্বাইৰ শিৱাজী পাৰ্ক ইলেক্ট্ৰিক শ্মশানত শ্যাম বেনেগালৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰা হ’ব ।

পৰিচালকগৰাকীৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ বিভিন্নজনৰ-

তেওঁৰ মৃত্যত শোক প্ৰকাশ কৰি ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি দ্ৰৌপদী মুৰ্মুৱে লিখিছে – শ্ৰী শ্যাম বেনেগালৰ মৃত্যুৰ লগে লগে ভাৰতীয় চিনেমা আৰু টেলিভিছনৰ এক গৌৰৱময় অধ্যায়ৰ অন্ত পৰিল । তেওঁ এক নতুন ধৰণৰ চিনেমা আৰম্ভ কৰিছিল আৰু বহুতো ক্লাছিক ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল । প্ৰকৃত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ই বহু অভিনেতা আৰু শিল্পীৰ সৃষ্টি কৰিছে । তেওঁৰ এই ব্যতিক্ৰমী অৱদানে দাদাচাহেব ফালকে বঁটা আৰু পদ্মভূষণকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে স্বীকৃতি লাভ কৰে । তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু তেওঁৰ অগণন অনুৰাগীলৈ মোৰ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰিলোঁ ।

পৰিচালক শ্যাম বেনেগালৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰিছে দেশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে । তেওঁৰ মৃত্যুত মৰ্মাহত হৈ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে টুইটাৰত লিখিছে – ভাৰতীয় চিনেমাত গল্প কোৱাৰ দক্ষতাই গভীৰ প্ৰভাৱ পেলোৱা শ্ৰী শ্যাম বেনেগল জীৰ মৃত্যুত গভীৰভাৱে শোক প্ৰকাশ কৰিছো । তেওঁৰ এই কামৰ সদায় বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ লোকে শলাগ ল’ব । তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু অনুৰাগীলৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰিলোঁ ।

পশ্চিমবংগৰ মুখ্যমন্ত্ৰী মমতা বেনাৰ্জীয়েও পৰিচালক শ্যাম বেনেগালৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে । এক্সত পোষ্ট কৰি মুখ্যমন্ত্ৰীগৰাকীয়ে লিখিছে, “আমাৰ আইকনিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্যাম বেনেগালৰ মৃত্যুত দুখী । ভাৰতীয় পেৰেলেল চিনেমাৰ এক স্তম্ভ, তেওঁক সকলো ৰসিকৰ প্ৰিয় আৰু প্ৰশংসা কৰা হৈছিল । তেখেতৰ পৰিয়াল, বন্ধু-বান্ধৱী আৰু অনুগামীসকলৰ প্ৰতি মোৰ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰিছো ।”

পৰিচালকগৰাকীক স্মৰণ কৰি লোকসভাৰ বিৰোধী দলপতি ৰাহুল গান্ধীয়ে লিখিছে – শ্যাম বেনেগল জীৰ মৃত্যুত মই দুখী, তেওঁ আছিল ভাৰতৰ কাহিনীবোৰক গভীৰতা আৰু সংবেদনশীলতাৰে সজীৱ কৰি তোলা এজন দূৰদৰ্শী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা । চিনেমাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰ আৰু সামাজিক বিষয়ৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাই প্ৰজন্মক অনুপ্ৰাণিত কৰিব । বিশ্বজুৰি তেওঁৰ আপোনজন আৰু অনুৰাগীলৈ আন্তৰিক সমবেদনা জ্ঞাপন কৰিলোঁ ।

ইফালে বলিউডৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চলচ্চিত্ৰ জগতৰ বহুতো প্ৰখ্যাত পৰিচালক, অভিনে-অভিনেত্ৰীয়ে তেখেতৰ মৃত্যত শোক প্ৰকাশ কৰিছে ।