মৃত্যু হ’ব নেকি আমাৰ চিনাকী সূৰ্যৰ ? পৃথিৱীৰ লগতে গ্ৰাস কৰিব আন গ্ৰহবোৰকো !
মৃত্যু হ’ব নেকি আমাৰ চিনাকী সূৰ্যৰ
সূৰ্য্যৰ দৰে এটা নক্ষত্ৰ বৃদ্ধ হৈ মৃত্যুমুখত পৰে । তাৰ পাছত কোটি কোটি বছৰৰ পাছত ইয়াৰ পূৰ্বৰ গ্ৰহসমূহক গিলি পেলায় । বিজ্ঞানীসকলেও একেধৰণৰ ভয়ংকৰ পৰিঘটনা পৰ্যবেক্ষণ কৰিছে । এই আৱিষ্কাৰে আমাৰ নিজৰ সৌৰজগতৰ ভৱিষ্যতকো যেন দেখুৱাইছে; যেতিয়া সূৰ্য্যৰ মৃত্যু হ’ব আৰু ই গ্ৰাহ কৰিব পৃথিৱী সহিতে আন সকলো গ্ৰহ !
হাৱাইৰ মাওনাৰ পাহাৰত নিৰ্মিত ডব্লিউ এম কেক মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰই এই পৰিঘটনা পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল । তেওঁলোকে এটা বগা বামন তৰায়ে নিজৰ ছিন্নভিন্ন গ্ৰহটোৰ খণ্ডবোৰ ভক্ষণ কৰা দেখা পায় । এসময়ত এই নক্ষত্ৰটো সূৰ্য্যৰ দৰে আছিল কিন্তু ই এতিয়া মৃত । গ্ৰহটোৰ ধ্বংসৰ বাবে ৩০ বিলিয়ন বছৰতকৈও অধিক সময় লাগিছিল ।
এই আৱিষ্কাৰ কেৱল আকৰ্ষণীয়ই নহয়, আচৰিতো । এই অধ্যয়নৰ মুখ্য লেখিকা কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী এৰিকা লে বৰ্ডেছে কয় যে ই গ্ৰহৰ বিৱৰ্তনৰ বিষয়ে আমাৰ ধাৰণাক প্ৰত্যাহ্বান জনায় ।
কি হৈছিল এই নক্ষত্ৰৰ সৈতে ?
এই বগা বামন তৰাটোৰ নাম LSPM J0207+3331 । ই পৃথিৱীৰ পৰা ১৪৫ আলোকবৰ্ষ দূৰত অৱস্থিত । বগা বামন (White Dwarf) হৈছে সূৰ্য্যৰ দৰে নক্ষত্ৰৰ অন্তিম পৰ্যায় । সূৰ্য্যৰ বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে ই নিজৰ বাহিৰৰ তৰপবোৰ এৰি বগা বামন হৈ পৰিব ।
বিজ্ঞানীসকলে এই তৰাটোৰ পৃষ্ঠত ১৩টা গধুৰ মৌল উদ্ধাৰ কৰে । এইটো এটা উল্লেখযোগ্য সংখ্যা । সাধাৰণতে হাইড্ৰজেনেৰে ভৰা শীতল বগা বামন তৰাবোৰে ইমানবোৰ মৌল দেখুৱাব নোৱাৰে । এৰিকাই কয় যে ইয়াৰ বতাহ ঘন । গধুৰ মৌলবোৰ তৰাটোৰ ভিতৰত দ্ৰুতগতিত ডুব যায় । আমি ভাবিছিলো যে আমি মাত্ৰ কেইটামান উপাদানহে দেখিম ।
আনহাতে, হিলিয়ামেৰে ভৰা গৰম বগা বামন তৰাবোৰত মৌলবোৰ বেছি দিন থাকে । হিলিয়ামৰ বায়ুমণ্ডল স্বচ্ছ, যাৰ ফলত মৌলবোৰ লাখ লাখ বছৰ ধৰি দৃশ্যমান হৈ থাকে । কিন্তু হাইড্ৰজেন সমৃদ্ধ তৰা অধিক প্ৰচুৰ । ই তাৰকাৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি তৰা । গতিকে এই আৱিষ্কাৰে পুৰণি গ্ৰহৰ বিৱৰ্তন বুজিবলৈ এক নতুন উপায় আগবঢ়াইছে ।
ধ্বংস হোৱা গ্ৰহটো কেনেকুৱা আছিল ?
এই গ্ৰহটো কমেও ২০০ কিলোমিটাৰ বহল আছিল । ইয়াৰ বাহিৰৰ স্তৰ শিলৰ দৰে আৰু ধাতুৰ গুৰি আছিল – ঠিক পৃথিৱীৰ দৰেই । বিজ্ঞানীসকলে জানিব পাৰিছে যে গ্ৰহটোৰ মুঠ ভৰৰ ৫৫ শতাংশ গ্ৰহটোৰ মূল অংশ । তুলনামূলকভাৱে বুধ গ্ৰহৰ কোৰ ৭০ শতাংশ, আনহাতে পৃথিৱীৰ ৩২ শতাংশ ।
গ্ৰহবোৰ প্ৰত্যক্ষভাৱে পৰ্যবেক্ষণ কৰাটো কঠিন । ইহঁতৰ ৰাসায়নিক গঠন নিৰ্ণয় কৰাটো আৰু অধিক কঠিন । কিন্তু যেতিয়া বগা বামন তৰা এটাই কোনো গ্ৰহ গিলি পেলায়, তেতিয়া তাৰ খণ্ডবোৰ তৰাটোৰ পৰিষ্কাৰ হাইড্ৰজেন বায়ুমণ্ডলত দ্ৰৱীভূত হয় । ইয়াৰ ফলত মৌলৰ লেখ-জোখ পোৱা যায় । এই পদ্ধতিয়ে গ্ৰহটোৰ গঠন প্ৰকাশ কৰাত সহায় কৰে ।
আমাৰ সৌৰজগতৰ ভৱিষ্যত ?
এই ঘটনা ৩০ বিলিয়ন বছৰ পুৰণি । কিন্তু ইয়াক আমাৰ সৌৰজগতৰ প্ৰতি সতৰ্কবাণী হিচাপেও ধাৰণা কৰিব পাৰি । ৫০ বিলিয়ন বছৰৰ পাছত সূৰ্য্যও বগা বামন হৈ পৰিব । তেতিয়া, গ্ৰহবোৰৰ কক্ষপথ অস্থিৰ হৈ পৰিব পাৰে । বাল্টিমোৰৰ স্পেচ টেলিস্কোপ ছায়েন্স ইনষ্টিটিউটৰ জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী জন ডেবছে কয় যে তৰাটোৰ মৃত্যুৰ বহুদিনৰ পিছত এই ব্যৱস্থাটোত কিবা এটা ভুল হৈছিল ।
হয়তো তৰাটোৰ ওজনৰ বাবেই গ্ৰহবোৰৰ কক্ষপথ বিকৃত হৈ পৰিছিল । বা হয়তো ব্যৱস্থাটোৰ আন গ্ৰহবোৰেও ইয়াক ঠেলি দিছিল । জনে কয় যে ইয়াৰ দ্বাৰা দীৰ্ঘম্যাদী গতিশীল প্ৰক্ৰিয়াৰ দিশটো আঙুলিয়াই দিয়া হৈছে যিবোৰ আমি সম্পূৰ্ণৰূপে বুজি নাপাওঁ ।
লগতে পঢ়ক : এটা অধ্যায়ৰ অৱসানঃ নোবেল বিজয়ী, ডি এন এৰ পথ প্ৰদৰ্শক জেমছ ৱাটছনৰ দেহাৱসান