প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীক “ভাল বন্ধু” আখ্যা ট্ৰাম্পৰ : শীঘ্ৰেই হ’ব ভাৰত-আমেৰিকাৰ ঐতিহাসিক বাণিজ্য চুক্তি!

তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীক নিজৰ এজন ভাল বন্ধু বুলি অভিহিত কৰি দুয়োখন দেশৰ মাজৰ সুসম্পৰ্কৰ কথা দোহাৰে

ভাৰত-ৰাছিয়াৰ সম্পৰ্কই টোপনি হৰিছে মহা শক্তিশালী আমেৰিকাৰ । ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পুটিনৰ মন্তব্যৰ পিছতে এতিয়া হাহাকাৰ লাগিছে ট্ৰাম্পৰ । ভাৰতৰ ওপৰত আমেৰিকাৰ কোনো চাপে কাম নকৰে বুলি পুটিনে কৰা মন্তব্যৰ পিছতেই ভাৰত-আমেৰিকা বাণিজ্য চুক্তি সন্দৰ্ভত গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্তব্য আগবঢ়াইছে ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পে । লগতে ট্ৰাম্পে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীক ভাল বন্ধু বুলিও অভিহিত কৰিছে ।  

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ভাৰতৰ মাজত অতি সোনকালেই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য চুক্তি স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকট হৈ পৰিছে । অলপতে হোৱাইট হাউচত সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে হোৱা এক বাৰ্তালাপত আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ডনাল্ড ট্ৰাম্পে এই সন্দৰ্ভত দৃঢ় আত্মবিশ্বাস প্ৰকাশ কৰে । ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীক নিজৰ এজন “ভাল বন্ধু” বুলি অভিহিত কৰি দুয়োখন দেশৰ মাজৰ সুসম্পৰ্কৰ কথা দোহাৰে ।

সাংবাদিকৰ আগত ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পে কয়, “বছৰ বছৰ ধৰি ভাৰতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সুযোগ গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু আমাৰ সামগ্ৰীৰ ওপৰত বৃহৎ শুল্ক আৰোপ কৰিছিল । কিন্তু এতিয়া পৰিস্থিতি সম্পূৰ্ণ ওলোটা হৈছে আৰু আমি ভাৰতৰ সৈতে ব্যৱসায় কৰি লাভৱান হৈছো ।” তেওঁ লগতে কয় যে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীৰ সৈতে থকা তেওঁৰ ব্যক্তিগত বন্ধুত্ব আৰু মধুৰ সম্পৰ্কৰ বাবেই দুয়োখন দেশে অতি সোনকালে এক সৰ্বসন্মত চুক্তিত উপনীত হ’বলৈ সক্ষম হ’ব ।

৬০খন দেশৰ ওপৰত আমেৰিকাৰ নতুন শুল্কৰ বোজা :

ট্ৰাম্পৰ এই ইতিবাচক মন্তব্যৰ মাজতেই আকৌ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই বিশ্বৰ ৬০ খন প্ৰধান অৰ্থনীতিৰ ওপৰত ১০ শতাংশৰ পৰা ১২.৫ শতাংশ পৰ্যন্ত অতিৰিক্ত শুল্ক আৰোপ কৰাৰ এক নতুন তালিকা ঘোষণা কৰিছে । ‘ইউনাইটেড ষ্টেটছ ট্ৰেড ৰিপ্ৰেজেন্টেটিভ’ৰ কাৰ্যালয়ৰ এক তদন্তত প্ৰকাশ পাইছে যে এই দেশসমূহৰ পৰা আমেৰিকালৈ আমদানি কৰা বহু সামগ্ৰী বলপূৰ্বক শ্ৰমৰ জৰিয়তে উৎপাদন কৰা হয় ।

USTR-এ প্ৰকাশ কৰা ৫৪ খন দেশৰ এখন তালিকাত ভাৰতৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে । আমেৰিকাৰ দাবী অনুসৰি, এই দেশসমূহে বলপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ আমদানি নিষিদ্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কঠোৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে । ভাৰতৰ উপৰিও এই তালিকাত অষ্ট্ৰেলিয়া, চীন, ইজৰাইল, জাপান, কাটাৰ, ৰাছিয়া, যুক্তৰাজ্য (UK), চৌদি আৰৱ, ছিংগাপুৰ আৰু দক্ষিণ কোৰিয়াৰ দৰে শক্তিশালী অৰ্থনীতিসমূহ স্থান পাইছে ।

১৯৭৪ চনৰ বাণিজ্য আইনৰ ‘চেকচন ৩০১’ৰ অধীনত ব্যৱস্থা :

আমেৰিকাৰ নিয়ম অনুসৰি, যিবোৰ দেশে ইতিমধ্যে বলপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা লৈছে বা চুক্তি কৰিছে, তেওঁলোকে ১০ শতাংশ অতিৰিক্ত শুল্ক ভৰিব লাগিব । আনহাতে, বাকী থকা দেশসমূহে ১২.৫ শতাংশ অতিৰিক্ত কৰৰ সন্মুখীন হ’ব । USTR-ৰ মতে, ১৯৭৪ চনৰ বাণিজ্য আইনৰ ‘চেকচন ৩০১’ৰ অধীনত এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছে, কাৰণ বলপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীয়ে আমেৰিকাৰ ঘৰুৱা বাণিজ্যৰ ওপৰত এক অনুচিত বোজাৰ সৃষ্টি কৰিছে ।

অৱশ্যে, এই নতুন নিয়মত বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ বাবে কিছু ৰেহাই দিয়া হৈছে । এক বিশেষ ‘বস্ত্ৰ যান্ত্ৰিকতা’ৰ জৰিয়তে কিছুমান নিৰ্দিষ্ট দেশৰ পৰা সীমিত পৰিমাণৰ পোছাক আৰু বস্ত্ৰ সামগ্ৰী হ্ৰাস কৰা শুল্ক হাৰত আমেৰিকাত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হ’ব ।

আনহাতে, বলপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী কৰাত একেবাৰেই ব্যৰ্থ হোৱাৰ বাবে USTR-এ আন ৬ খন গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনীতিক তীব্ৰ সমালোচনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত ইউৰোপীয় ইউনিয়ন, পাকিস্তান আৰু কানাডা অন্যতম ।

এতিয়া সমগ্ৰ বিশ্বৰে চকু থিতাপি লৈছে যে এই নতুন শুল্ক নীতিৰ মাজত ভাৰত আৰু আমেৰিকাৰ বাণিজ্যিক সম্পৰ্কই কি নতুন মোৰ লয় আৰু ট্ৰাম্প-মোদীৰ বন্ধুত্বই বাণিজ্য চুক্তিক কিদৰে সফল কৰি তোলে ।

লগতে পঢ়ক : ভাৰত-ৰাছিয়াৰ সম্পৰ্ক অভেদ্য, মোদীৰ ওপৰত চাপ সৃষ্টি কৰাটো ক্ষতিকাৰক: ভ্লাদিমিৰ পুটিন

কিয় সলনি হ’ল আমেৰিকাৰ বাণিজ্য চুক্তিৰ চৰ্ত ? ভাৰতৰ বিদেশ মন্ত্ৰালয়ে দিলে উত্তৰ

ভাৰতৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়ে উল্লেখ কৰে যে বাণিজ্য চুক্তিত আমেৰিকাই কৰা পৰিৱৰ্তন দুয়োখন দেশৰ মাজত থকা বুজাবুজিৰ সৈতে মিল আছে ।

শেহতীয়াকৈ আমেৰিকাই বাণিজ্য চুক্তিৰ তথ্যপত্ৰত কিছু পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিছে । ইয়াৰ পিছতে এতিয়া ভাৰতে এই সন্দৰ্ভত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিছে । ভাৰতৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়ে উল্লেখ কৰে যে বাণিজ্য চুক্তিত আমেৰিকাই কৰা পৰিৱৰ্তন দুয়োখন দেশৰ মাজত থকা ভাগ-বতৰা বুজাবুজিৰ সৈতে মিল আছে । এম ই এৰ মুখপাত্ৰ ৰণধীৰ জয়ছোৱালে কয় যে ইয়াৰ দ্বাৰা বাণিজ্যিক চুক্তিৰ ইতিবাচক অগ্ৰগতিৰ ইংগিত পোৱা গৈছে ।

হোৱাইট হাউছে প্ৰকাশ কৰা তথ্যপত্ৰত শেহতীয়াকৈ কিছু উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছে । ট্ৰাম্প প্ৰশাসনৰ এই পৰিৱৰ্তনে ভাৰতক যথেষ্ট সকাহ দিব পাৰে । এই তথ্যপত্ৰৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্যটো হ’ল যে আমেৰিকাই প্ৰথমতে ভাৰতে ৫০০ বিলিয়ন ডলাৰৰ ওপৰৰ আমেৰিকাৰ সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যদিও পিছলৈ সংশোধিত তথ্যপত্ৰখনে ইয়াক ক্ৰয় কৰাৰ উদ্দেশ্য বা পৰিকল্পনা হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে ।

বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া-

তেওঁ কয়, “আমি পাৰস্পৰিকভাৱে লাভজনক বাণিজ্যৰ ওপৰত অন্তৱৰ্তীকালীন চুক্তিৰ সৈতে এক যৌথ বিবৃতিৰ ওপৰত সন্মতি প্ৰকাশ কৰিছো । যৌথ বিবৃতিটো এটা কাঠামো আৰু এই বিষয়ত আমাৰ ভাগ-বতৰা বুজাবুজিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছে । আমেৰিকাৰ তথ্যপত্ৰৰ পৰিৱৰ্তনে দুয়োখন দেশৰ মাজত ভাগ-বতৰা কৰা বুজাবুজিক প্ৰতিফলিত কৰে ।”

দুয়োখন দেশৰ মাজত বাণিজ্যিক চুক্তি সন্দৰ্ভত এক যৌথ বিবৃতি জাৰি কৰা হয় । ইয়াৰ পিছতে আমেৰিকাই ৯ ফেব্ৰুৱাৰীত এখন তথ্যপত্ৰ প্ৰকাশ কৰে । এই বিবৃতিত ৯ ফেব্ৰুৱাৰীত দুয়োখন দেশৰ মাজত হোৱা ঐতিহাসিক চুক্তিৰ সৈতে জড়িত অধিক তথ্য সংযোজন কৰা হৈছে । অৱশ্যে আমেৰিকাই ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত এই তথ্যপত্ৰখন সংশোধন কৰিছিল ।

নতুন তথ্যপত্ৰত ভাৰতে এই তালিকাৰ পৰা আমেৰিকাৰ কৃষি সামগ্ৰী আঁতৰাইছে, য’ত ভাৰতে শুল্ক হ্ৰাস বা নিৰ্মূল কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল ।

চুক্তিৰ নতুন পৰিৱৰ্তন সন্দৰ্ভত কি ক’লে হোৱাইট হাউছে ?

হোৱাইট হাউছে উল্লেখ কৰিছে যে ভাৰতে আমেৰিকাৰ সকলো ঔদ্যোগিক সামগ্ৰী আৰু আমেৰিকাৰ খাদ্য সামগ্ৰীৰ লগতে কেইবাটাও কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ওপৰত শুল্ক বাতিল বা হ্ৰাস কৰিবলৈ সন্মত হৈছে । ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰচেছড ফল, কিছুমান দালি, সৰিয়হৰ তেল, ৱাইন আৰু স্পিৰিট আদি অন্যান্য সামগ্ৰীও অন্তৰ্ভুক্ত আছে ।

সংশোধিত তথ্যপত্ৰখনে আমেৰিকাৰ শক্তি সামগ্ৰী, বিমান, বহুমূলীয়া ধাতু আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীত ৫০০ বিলিয়ন ডলাৰ বিনিয়োগ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতিও সম্পাদনা কৰিছে । ইয়াত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ভাৰতে অধিক আমেৰিকান সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ মনস্থ কৰিছে ।

লগতে পঢ়ক : বাংলাদেশৰ নিৰ্বাচনক অসাংবিধানিক আখ্যা শ্বেখ হাচিনাৰ, ইউনুছ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অভিযোগ উত্থাপন

ড’নাল্ড ট্ৰাম্পক ফোন নকৰাৰ বাবেই নহ’ল ভাৰত-মাৰ্কিন বাণিজ্য চুক্তি…

প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে মাত্ৰ এটা ফোন নকৰাৰ বাবেই নহ’ল ভাৰত-আমেৰিকা বাণিজ্য চুক্তি । পূৰ্বে সহমতত উপনীত হোৱা এই চুক্তিৰ পৰা আমেৰিকা এতিয়া পিছুৱাই গৈছে বুলিও মন্তব্য কৰে লুটনিকে।

প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ব্যক্তিগতভাৱে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পক ফোন নকৰাৰ বাবেই নহ’ল ভাৰত-মাৰ্কিন বাণিজ্য চুক্তি । এই দাবী কৰিছে আমেৰিকাৰ বাণিজ্য সচিব হাৱাৰ্ড লুটনিকে । লুটনিকে এটা প’ডকাষ্টত কয়, “মই চুক্তিখন প্ৰায় চূড়ান্ত কৰিছিলো । কিন্তু ইয়াৰ বাবে এটা চৰ্ত আছিল যে, প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পক এটা ফোন কৰিব লাগিব । তেওঁলোক (ভাৰত) এই কথাত অস্বস্তিত পৰে । সেয়েহে মোদীয়ে ফোন কৰা নাছিল ।”

এটা প’ডকাষ্টত লুটনিক এই দাবী কৰি কয় যে তেওঁ প্ৰথমে আন দেশৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে, ভাৰতৰ সৈতে হোৱা বাণিজ্য চুক্তি প্ৰথমে চূড়ান্ত হ’ব ।

আমেৰিকাৰ বাণিজ্য সচিবগৰাকীৰ মতে, “অকপটে ক’বলৈ গ’লে এয়া ট্ৰাম্পৰ চুক্তি । এয়া তেওঁ চূড়ান্ত কৰে । সকলো ছেট হৈছিল, মাত্ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পক ফোন কৰিব লাগিছিল । ফোন কৰিবলৈ তেওঁ অস্বস্তি অনুভৱ কৰিছিল । গতিকে, মোদীয়ে ফোন কৰা নাছিল । সময় পাৰ হোৱাৰ পিছত, পৰৱৰ্তী সপ্তাহত আমি ইণ্ডোনেছিয়া, ফিলিপাইনছ, ভিয়েটনামৰ সৈতে চুক্তি কৰিলোঁ, আমি বহু চুক্তিৰ কথা ঘোষণা কৰিলোঁ ।”

ভাৰত আৰু আমেৰিকাই যি চৰ্তত বাণিজ্যিক চুক্তি চূড়ান্ত কৰিব লাগিছিল, সেই চৰ্তসমূহ এতিয়া ট্ৰেকত নাই বুলিও দাবী কৰে লুটনিকে । লুটনিকে কয় যে আমি পূৰ্বে সহমতত উপনীত হোৱা বাণিজ্যিক চুক্তিৰ পৰা আমেৰিকা পিছুৱাই গৈছে । আমি এতিয়া ইয়াৰ বিষয়ে বিবেচনা কৰা নাই ।

আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে দ্বিপাক্ষিক ৰুছ প্ৰতিবন্ধক বিধেয়কত অনুমোদন জনোৱাৰ এদিন পিছতে লুটনিকে এই মন্তব্য কৰিছে । এই বিধেয়কখনে ট্ৰাম্পক ৰাছিয়াৰ তেল ক্ৰয় কৰাৰ বাবে ৰাছিয়াৰ বাণিজ্যিক অংশীদাৰ দেশসমূহৰ ওপৰত শাস্তি আৰোপ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব প্ৰদান কৰিছে । ৰাছিয়াৰ বাণিজ্যিক অংশীদাৰ দেশসমূহৰ ভিতৰত আছে ভাৰত, চীন, ব্ৰাজিল । এই আইনখনৰ অধীনত আমেৰিকাই যিকোনো দেশৰ পৰা আমদানি কৰা সকলো সামগ্ৰীৰ ওপৰত ৫০০% শুল্ক আৰোপ কৰাৰ অধিকাৰ থাকিব যিয়ে ৰাছিয়াৰ পৰা তেল, পেট্ৰলিয়াম সামগ্ৰী বা ইউৰেনিয়াম ক্ৰয় কৰি থাকিব ।

লগতে পঢ়ক : ভাৰতৰ সৈতে সম্পৰ্কক লৈ ট্ৰাম্পৰ ডাঙৰ মন্তব্য; ক’লে— ‘প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদী মোক লৈ সুখী নহয় কাৰণ…’