এশ সংখ্যক অভিযান আৰম্ভ কৰিবলৈ সাজু ইছৰো…জি এছ এল ভি-এফ ১৫ ৰকেট উৎক্ষেপণৰ কাউণ্টডাউন আৰম্ভ

ইছৰোৰ ১০০ সংখ্যক মিছন GSLV-F15 ৰকেটৰ সৈতে উপগ্ৰহ NVS-02 উৎক্ষেপণৰ কাউণ্টডাউন আৰম্ভ । ২৯ জানুৱাৰীৰ পুৱা ৬.২৩ বজাত শ্ৰীহৰিকোটাৰ সতীশ ধাৱান মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ দ্বিতীয়টো লঞ্চ পেডৰ পৰা উৎক্ষেপণ কৰা হ’ব থলুৱা ক্ৰাইজেনিক ষ্টেজযুক্ত ৰকেটটো । ২৭ ঘণ্টীয়া কাউণ্টডাউন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত উপগ্ৰহটোৰ সৈতে উৰা মাৰিব ৰকেটো । ইয়াৰ লগতে ইছৰোৰ নতুন অধ্যক্ষ ভি নাৰায়ণনৰ এইটোৱেই হ’ব প্ৰথম মিছন ।

ইছৰোৱে কয় যে জি এছ এল ভি-এফ ১৫-এ এন ভি এছ-০২ উপগ্ৰহটোক জিঅ’ষ্টেচনেৰী ট্ৰেন্সফাৰ কক্ষপথত স্থাপন কৰিব । ইয়াৰ ২৭.৩০ ঘণ্টাৰ কাউণ্টডাউন মঙলবাৰে পুৱা ০২.৫৩ বজাৰ পৰা আৰম্ভ হয় । ইছৰোৰ তথ্য অনুসৰি NavIC (Navigation with Indian Constellation) হৈছে ভাৰতৰ স্বতন্ত্ৰ আঞ্চলিক নেভিগেচন উপগ্ৰহ ব্যৱস্থা । ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে ভাৰত আৰু ভাৰতৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০০ কিলোমিটাৰ পৰ্যন্ত বিস্তৃত অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলক সঠিক অৱস্থান, বেগ আৰু সময় সেৱা প্ৰদান কৰা ।

ইছৰোৱে জনোৱা মতে, ইউ আৰ চেটেলাইট চেণ্টাৰৰ ডিজাইন আৰু বিকশিত এন ভি এছ-০২ উপগ্ৰহটোৰ ওজন প্ৰায় ২২৫০ কিলোগ্ৰাম । ই L1, L5 আৰু S বেণ্ডত নেভিগেচন পেলোডৰ লগতে C-বেণ্ডত ৰেঞ্জিং পেলোড কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে, যেনে ইয়াৰ প্ৰথম প্ৰজন্মৰ উপগ্ৰহ NVS-01 ।

এন ভি এছ-০২ হৈছে এন ভি এছ ছিৰিজৰ দ্বিতীয়টো উপগ্ৰহ-

উল্লেখ্য যে, দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰথম উপগ্ৰহ NVS-01 ২০২৩ চনৰ ২৯ মে’ত GSLV-F12 ৰ জৰিয়তে উৎক্ষেপণ কৰা হৈছিল । আনহাতে, এন ভি এছ-০২ হৈছে এন ভি এছ ছিৰিজৰ দ্বিতীয়টো উপগ্ৰহ । ই L1, L5 আৰু S বেণ্ডত নেভিগেচন পেলোডৰ লগতে C-বেণ্ডত ৰেঞ্জিং পেলোড কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে, যেনে ইয়াৰ প্ৰথম প্ৰজন্মৰ উপগ্ৰহ NVS-01 ।

লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰৰ নতুন পৰিচালক এম মোহন…চন্দ্ৰযান-১ অভিযানত পালন কৰিছিল গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা

বিখ্যাত বিজ্ঞানী তথা বৰ্তমান বিক্ৰম চাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ সঞ্চালক (প্ৰকল্প) এম মোহনক ইছৰোৰ অধ্যক্ষই লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেম চেণ্টাৰৰ সঞ্চালক হিচাপে নিযুক্তি দিছে । ইয়াৰ পূৰ্বে মোহনে ২০২৩ চনৰ জুন মাহৰ পৰা ২০২৪ চনৰ জুন মাহলৈ মানৱ মহাকাশ উৰণ কেন্দ্ৰৰ সঞ্চালক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছিল । ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ভি এছ এছ চি (আৰ এণ্ড ডি), ভি এছ এছ চি (এম এম ই)ৰ উপ-সঞ্চালক আৰু ভি এছ এছ চি (এ এছ অ’ ই)ৰ উপ-সঞ্চালককে ধৰি মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি আনুষ্ঠানিক বিবৃতিত প্ৰকাশ পাইছে ।

চন্দ্ৰযান-১ মিছনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল-

এম মোহনে জি এছ এল ভি কাৰ্যসূচীৰ প্ৰকল্প সঞ্চালক হিচাপেও কাম কৰিছিল আৰু দুটা সফল মিছনৰ বাবে মিছন সঞ্চালক আছিল- জি এছ এল ভি-এফ ৮/জি এছ এ টি-৭ এ, দুয়োটা ২০১৮ত সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছে । উল্লেখযোগ্য যে তেওঁ ২০০৮ চনত চন্দ্ৰযান-১ অভিযানৰ অধীনত চন্দ্ৰ ইমপেক্ট প্ৰ’ব (MIP) প্ৰকল্পৰ চিষ্টেম লিডাৰ আছিল, যিয়ে চন্দ্ৰৰ পৃষ্ঠত ভাৰতীয় জাতীয় পতাকা সফলতাৰে স্থাপন কৰিছিল ।

এম মোহন কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবীত অধিষ্ঠিত হৈছে, য’ত আছে ক্ৰাইজেনিক আপাৰ ষ্টেজ (চি ইউ এছ), এল পি এছ চিৰ মেটেৰিয়েলছ এণ্ড মেনুফেকচাৰিং ইউনিটৰ উপ-সঞ্চালক আৰু ভি এছ এছ চিৰ স্পেচ কেপচুল ৰিকাভাৰী প্ৰজেক্টকে ধৰি (SRE-2) ৰ প্ৰকল্প সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰিছে ।

বহু বঁটা লাভ কৰিছে এম মোহনে-

প্ৰখ্যাত বিজ্ঞানী এম মোহনৰ কৃতিত্বক ২০১৬ চনত ইছৰোৰ পাৰফৰমেন্স এক্সেলেন্স বঁটা আৰু ২০১০ চনত ইছৰো মেৰিট বঁটাৰে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে । তেওঁ ভাৰতীয় এৰ’নটিকেল ছ’চাইটিৰ ফেলো আৰু ছ’চাইটি অৱ এৰ’স্পেচ মেনুফেকচাৰিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ (SAME)কে ধৰি কেইবাটাও পেছাদাৰী সংস্থাৰ আজীৱন সদস্য, য’ত তেওঁ বৰ্তমান ভাৰতীয় হাই এনাৰ্জি মেটেৰিয়েলছ ছ’চাইটি (HEMSI) আৰু ইণ্ডিয়ান ছ’চাইটিৰ সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে ।

শ্ৰীহৰিকোটাত শীঘ্ৰেই তৃতীয়টো লঞ্চ পেড লাভ কৰিব ইছৰোৱে, ৩,৯৮৪ কোটি টকাৰ প্ৰকল্পত মোদী কেবিনেটে জনালে অনুমোদন

প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ অধ্যক্ষতাত কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটে অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ শ্ৰীহৰিকোটাস্থিত সতীশ ধাৱান মহাকাশ কেন্দ্ৰত থাৰ্ড লঞ্চ পেড (টি এল পি) স্থাপনৰ বাবে অনুমোদন জনাইছে । এই পদক্ষেপে ভাৰতৰ মহাকাশ উচ্চাকাংক্ষা বৃদ্ধি কৰিব । কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী অশ্বিনী বৈষ্ণৱে এই সন্দৰ্ভত তথ্য প্ৰদান কৰে ।

কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী অশ্বিনী বৈষ্ণৱে কয় যে বৃহস্পতিবাৰে ইছৰোৰ শ্ৰীহৰিকোটাৰ সতীশ ধাৱান মহাকাশ কেন্দ্ৰত ৩,৯৮৫ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে তৃতীয়টো লঞ্চ পেড স্থাপনৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা হয় ।

‘৪৮ মাহত সম্পূৰ্ণ হ’ব এই প্ৰকল্প’

চৰকাৰৰ এই সিদ্ধান্তৰ লক্ষ্য হৈছে ইছৰোৰ উৎক্ষেপণৰ আন্তঃগাঁথনি বৃদ্ধি কৰা আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ উৎক্ষেপণ বাহন (এন জি এল ভি)ক সমৰ্থন কৰা । টি এল পিয়ে বৰ্তমানৰ দ্বিতীয় লঞ্চ পেডৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বেকআপ হিচাপে কাম কৰিব, ভৱিষ্যতে মানৱ অভিযানৰ বাবে ভাৰতৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰিব । এই প্ৰকল্পৰ আনুমানিক ব্যয় ৩,৯৮৪.৮৬ কোটি টকা । এই প্ৰকল্পটো ৪৮ মাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে ।

নতুন লঞ্চ পেডটো এন জি এল ভি  (NGLV) আৰু এল ভি এম৩ বাহনকে ধৰি বিভিন্ন কনফিগাৰেচনৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে, উদ্যোগৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি আৰু লঞ্চ পেড নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত ইছৰোৰ বিস্তৃত অভিজ্ঞতাক লাভৱান কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে ।

তৃতীয়টো লঞ্চ পেড যিমান পাৰি সাৰ্বজনীন আৰু অভিযোজিত কনফিগাৰেচনৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে যিয়ে কেৱল এন জি এল ভিয়েই নহয়, চেমি ক্ৰাইজেনিক ষ্টেজৰ লগতে এন এন জি এল ভিৰ স্কেল আপ কনফিগাৰেচনৰ সৈতে এল ভি এম ৩ বাহনকো সমৰ্থন কৰিব পাৰে ।

ইছৰোৰ আছে দুটা লঞ্চ পেড-

বৰ্তমান ভাৰতৰ মহাকাশ অভিযান দুটা কাৰ্যকৰী লঞ্চ পেডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, ৩০ বছৰ পূৰ্বে পি এছ এল ভি উৎক্ষেপণৰ বাবে স্থাপন কৰা প্ৰথম লঞ্চ পেড (এফ এল পি) আৰু প্ৰায় ২০ বছৰ ধৰি অবিৰত সেৱাত থকা দ্বিতীয় লঞ্চ পেড (এছ এল পি)।

ভাৰতে ২০৪০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰ আৰু সম্ভাৱ্য ক্ৰুযুক্ত চন্দ্ৰ অভিযানকে ধৰি অধিক অভিলাষী প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱাৰ সময়তে টি এল পি স্থাপন কৰাটো প্ৰয়োজনীয় ।

অহা ২৫-৩০ বছৰত ভাৰতৰ মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ উদীয়মান প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণৰ বাবে এই অভিযোজন ক্ষমতা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ । তৃতীয়টো লঞ্চ পেড স্থাপনে ইছৰোৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰাই নহয়, বিশ্ব মহাকাশ অন্বেষণৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ স্থান বৃদ্ধিৰ দিশতো এক কৌশলগত পদক্ষেপৰ চিন স্বৰূপ ।

মহাকাশ অভিযানত ইছৰোৰ আন এক বিৰল অভিলেখ…স্পেডএক্সৰ সফল ডকিং

ইছৰোৱে নিজৰ স্পেচ ডকিং এক্সপেৰিমেণ্ট (SpaDeX)ৰ অধীনত উপগ্ৰহৰ ডকিং সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰিছে । ছ’চিয়েল মিডিয়াত পোষ্ট কৰি এই কথা ঘোষণা কৰিছে মহাকাশ সংস্থাটোৱে । ইছৰোৱে ছ’চিয়েল মিডিয়া পোষ্টত কয় যে, “ভাৰতে মহাকাশ ইতিহাসত নিজৰ নাম পঞ্জীয়ন কৰিছে । ইছৰোৰ স্পেডএক্স মিছনে ঐতিহাসিক ডকিং সফলতা লাভ কৰিছে । এই মুহূৰ্তত গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছো ।”

ইয়াৰ পূৰ্বে ১২ জানুৱাৰীত ইছৰোৱে দুখন মহাকাশযান তিনি মিটাৰ দূৰত্বলৈ আনিছিল আৰু তাৰ পিছত উপগ্ৰহসমূহ ডক কৰাৰ পৰীক্ষা চলোৱাৰ প্ৰয়াসত পুনৰ নিৰাপদ দূৰত্বলৈ লৈ গৈছিল । উল্লেখ্য যে ইছৰোৱে ২০২৪ চনৰ ৩০ ডিচেম্বৰত স্পেচ ডকিং এক্সপেৰিমেণ্ট (SpaDeX) অভিযান সফলতাৰে আৰম্ভ কৰিছিল ।

২০ জানুৱাৰীত বন্ধ হ’ব ডকিং উইণ্ড’

SpaDeX মিছনৰ চেজাৰ চেটেলাইট (SDX01) য়ে ৪.৫ কিলোগ্ৰাম প্ৰপেলেণ্ট কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে, যিটো দুটা ডকিং আৰু আনডকিঙৰ বাবে যথেষ্ট । অৱশ্যে ২০ জানুৱাৰীত বন্ধ হ’ব বৰ্তমানৰ কাৰ্যকৰী উইণ্ড’ । ইয়াৰ পিছত ২৫ মাৰ্চত পৰৱৰ্তী উপযুক্ত ডকিং উইণ্ড’ খোল খাব, যাৰ ফলত ৬৫ দিনৰ ব্যৱধান থাকিব ।

সূৰ্যৰ পোহৰ হৈ পৰিল এক প্ৰত্যাহ্বান-

এই অভিযানত পলম হোৱাৰ মূল কাৰণ হৈছে সূৰ্যৰ পোহৰৰ অভাৱ । উপগ্ৰহৰ নিম্ন পৃথিৱী কক্ষপথত (LEO) অৱস্থানৰ বাবে সৌৰ পেনেলসমূহে প্ৰয়োজনীয় শক্তি উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম নহয় । ইছৰোৰ প্ৰাক্তন বিজ্ঞানী মনীষ পুৰোহিতে কয়, “পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণনশীল গতিৰ বাবে, প্ৰতিটো কক্ষপথৰ পিছত উপগ্ৰহবোৰ অনুসৰণ কৰা জটিল হৈ পৰে । উপগ্ৰহবোৰে ৭ কিঃমি/ছেকেণ্ড বেগত গতি কৰাৰ সময়ত ৯০ মিনিটত এটা কক্ষপথ সম্পূৰ্ণ কৰে, যাৰ ফলত গ্ৰাউণ্ড ষ্টেচনৰ ওচৰত মাত্ৰ ১৫-২০ মিনিটৰ যোগাযোগ সময় থাকে ।”

স্পাডিএক্স মিছন হৈছে ভাৰতৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্বয়ংক্ৰিয় সাক্ষাৎ আৰু ডকিং প্ৰযুক্তি বিকাশ কৰা । এই কৌশলটো ভৱিষ্যতৰ মহাকাশ অভিযানৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় হ’ব, যেনে চন্দ্ৰ আৰু তাৰ বাহিৰৰ অভিযান । এই অভিযানৰ সফলতাই ভাৰতক নিৰ্বাচিত দেশসমূহৰ ভিতৰত স্থান দিব যিয়ে এই উন্নত প্ৰযুক্তিআয়ত্ত কৰিছে । বৰ্তমান, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ৰাছিয়া আৰু চীন এই প্ৰযুক্তিৰ নেতা ।

স্পেডএক্স মিছনক লৈ ইছৰোৰ ডাঙৰ খবৰ ;১৫মিটাৰৰ পৰা ৩ মিটাৰ লৈ সফল হ’ল পৰীক্ষণ

ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাই (ইছৰো) দেওবাৰে ৰাতিপুৱা স্পেডএক্স অভিযানৰ বিষয়ে এটা ডাঙৰ খবৰ দিছে। ইছৰোৱে কৈছিল যে দুয়োটা উপগ্ৰহৰ মাজৰ দূৰত্ব ১৫ মিটাৰলৈ আৰু ৩ মিটাৰলৈ বৃদ্ধি কৰাৰ পৰীক্ষণৰ প্ৰয়াস সফল হৈছে।

মহাকাশযানখন এতিয়া সুৰক্ষিত দূৰত্বলৈ ঘূৰাই নিয়া হৈছে। এই পৰীক্ষণ প্ৰচেষ্টাৰ পৰা তথ্যৰ অধিক বিশ্লেষণৰ পিছত ডকিং প্ৰক্ৰিয়াটো অনুষ্ঠিত হ’ব।

ইছৰোৱে কৈছিল যে ডকিং প্ৰক্ৰিয়াটো বৰ্তমানৰ বাবে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। এতিয়া তথ্য বিশ্লেষণৰ পিছত এটা সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ব। ইছৰোৰ সূত্ৰ অনুসৰি, ইয়াত দীঘলীয়া সময় লাগিব পাৰে।

স্পেডএক্স মিছন কি?

স্পেডএক্স অভিযানত দুটা উপগ্ৰহ আছে। প্ৰথমটো চেজাৰ আৰু দ্বিতীয়টো লক্ষ্য।

চেঞ্চৰে উপগ্ৰহৰ লক্ষ্য ধৰিব। তাৰ সহায়ত ডক কৰিব।

ইয়াৰ বাহিৰেও, ইয়াত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰীক্ষা থাকিব পাৰে। উপগ্ৰহৰ পৰা এটা ৰবটিক বাহু ওলাইছে, যি লক্ষ্যটো এটা হুকৰ মাজেৰে টানি নিব অৰ্থাৎ টিথাৰড প্ৰকাৰে।

এই লক্ষ্যটো এটা বেলেগ কিউবছেট হ’ব পাৰে। এই পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা, ইছৰোৱে কক্ষপথ এৰি ভৱিষ্যতে এক পৃথক দিশত যোৱা উপগ্ৰহটো কক্ষপথলৈ ঘূৰাই অনাৰ প্ৰযুক্তি লাভ কৰিব।

লগতে, কক্ষপথত চাৰ্ভিচিং আৰু ৰিফুৱেলিং বিকল্পও মুকলি হ’ব।

ডকিং প্ৰক্ৰিয়াটো কি?

মহাকাশ ডকিংত, দুটা উপগ্ৰহ ইজনে সিজনৰ খুব ওচৰলৈ আহে আৰু একেলগে যোগদান কৰে।

ই এক জটিল কাৰিকৰী প্ৰক্ৰিয়া, যাক বিশেষকৈ মহাকাশ অভিযানত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
ডকিংৰ মুখ্য উদ্দেশ্য হৈছে ডাটা ভাগ বতৰা কৰিবলৈ, শক্তিৰ উৎস সংযোগ কৰিবলৈ বা এক বিশেষ অভিযান সম্পাদন কৰিবলৈ ২ টা উপগ্ৰহ ইজনে সিজনৰ সৈতে সংযোগ কৰা।

মহাকাশ ডকিংৰ সময়ত, মহাকাশযানখন আন এখন বাহনৰ ওচৰলৈ আনিনিয়ন্ত্ৰিত ভাৱে সংলগ্ন কৰিব লাগিব যাতে কোনো ক্ষতি নহয়।

আই আই টিৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ আৰু টপাৰৰ হাতত থাকিব ইছৰোৰ নতুন কমাণ্ড, জানক ভি নাৰায়ণনৰ বিষয়ে

ভাৰত চৰকাৰে মঙলবাৰে (৭ জানুৱাৰী) ঘোষণা কৰে যে ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ইছৰো)ৰ নতুন অধ্যক্ষ হিচাপে এছ সোমনাথৰ ঠাইত ভি নাৰায়ণনে  দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিব । ১৪ জানুৱাৰীত এছ সোমনাথৰ ঠাইত দায়িত্ব ল’ব ড০ ভি নাৰায়ণনে । ড০ ভি নাৰায়ণন দেশৰ এখন প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিষ্ঠানৰ টপাৰ তথা শীৰ্ষ মেধাৱী ছাত্ৰ আছিল । দেশতই থাকি সমগ্ৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ১৯৮৪ চনত ইছৰোত যোগদান কৰিছিল তেওঁ ।

উল্লেখ্য যে এছ সোমনাথে দুবছৰীয়া কাৰ্যকাল সম্পূৰ্ণ কৰি ১৪ জানুৱাৰীত অৱসৰ ল’ব । এছ সোমনাথে ২০২২ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইছৰোৰ অধ্যক্ষৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল । নিযুক্তি সমিতিৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি ভি নাৰায়ণনে এই দুয়োটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পদত আগন্তুক দুবছৰ বা পৰৱৰ্তী নিৰ্দেশ নোহোৱা পৰ্যন্ত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিব ।

ইছৰোত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে ড° ভি নাৰায়ণনে-

ভি নাৰায়ণন ৰকেট আৰু মহাকাশযান প্ৰপালচনৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় চাৰি দশকৰ অভিজ্ঞতা থকা এজন সুপৰিচিত সন্মানীয় বিজ্ঞানী । বৰ্তমান তেওঁ ইছৰোৰ এটা প্ৰধান কেন্দ্ৰ লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰ (এল পি এছ চি)ৰ সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰি আছে ।

তেওঁৰ বৈজ্ঞানিক যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ পৰা য’ত তেওঁ Augmented Satellite Launch Vehicle (ASLV) আৰু Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV) বিকাশত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল । ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ এবলেটিভ নজেল চিষ্টেম, কম্পোজিট মটৰ কেছ আৰু কম্পোজিট ইগনিটৰ কেছ আদি কেইবাটাও প্ৰধান ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ আৰু পৰীক্ষণতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল । ভি নাৰায়ণনে ইছৰোৰ মহাকাশ অভিযান সফল কৰি তোলাত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছে যিয়ে ভাৰতক মহাকাশ খণ্ডত আগশাৰীৰ দেশ হিচাপে গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল ।

এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা বি টেক, এম টেক আৰু পি এইচ ডি কৰিছিল-

ইছৰোৰ নতুন মুৰব্বী ড০ ভি নাৰায়ণনে ১৯৮৯ চনত আই আই টি খড়গপুৰৰ পৰা ক্ৰাইজেনিক ইঞ্জিনিয়াৰিঙৰ প্ৰথম স্থান লৈ এমটেক কৰিছিল । ইয়াৰ পিছত ২০০১ চনত তেওঁ এৰোস্পেচ ইঞ্জিনিয়াৰিঙৰ পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰে । তেওঁ ভাৰতীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান সমিতিৰ পৰা স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰিছে ।

ইছৰোত ১৯৮৪ চনত প্ৰৱেশ কৰিছিল-

ড০ ভি নাৰায়ণন তামিলনাডুৰ কন্যাকুমাৰীৰ বাসিন্দা । এল পি এছ চিৰ তথ্য অনুসৰি ১৯৮৪ চনত তেওঁ ইছৰোত প্ৰৱেশ কৰে । প্ৰথম অৱস্থাত প্ৰায় চাৰি বছৰ ধৰি তেওঁ বিক্ৰম চাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰত শব্দ কৰা ৰকেট, অগমেণ্টেড চেটেলাইট লঞ্চ ভেহিকেল আৰু পোলাৰ চেটেলাইট লঞ্চ ভেহিকেলৰ চলিড প্ৰপালচন ক্ষেত্ৰত কাম কৰিছিল ।

১২০০ৰো অধিক আভ্যন্তৰীণ প্ৰতিবেদনত কাম কৰিছিল-

ড০ নাৰায়ণনে ১২০০খন আভ্যন্তৰীণ প্ৰতিবেদন, ৫০খন আলোচনী/গৱেষণা পত্ৰ আৰু ৩টা গ্ৰন্থৰ অধ্যায়কে ধৰি অসংখ্য গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰিকৰী গৱেষণা পত্ৰ প্ৰকাশ কৰিছে । ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ আই আই টি আৰু এন আই টিৰ দৰে প্ৰিমিয়াৰ অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানত কেইবাটাও মূল ভাষণ প্ৰদান কৰাৰ লগতে ১০টা সমাৱৰ্তন অনুষ্ঠানতো অংশগ্ৰহণ কৰিছে ।

ইছৰোৰ নতুন মুৰব্বী ঘোষণা…১৪ জানুৱাৰীত দায়িত্ব ল’ব ভি নাৰায়ণনে

ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাৰ নতুন মুৰব্বীৰ নাম ঘোষণা কৰা হৈছে । ইছৰোৰ নতুন মুৰব্বী হ’ব ড০ ভি নাৰায়ণন । ১৪ জানুৱাৰীত তেওঁ এছ. সোমনাথৰ স্থানত দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিব । মঙলবাৰে (৭ জানুৱাৰী) এক জাননী জাৰি কৰি এই তথ্য দিয়া হৈছে ।

ইছৰোৰ বিশিষ্ট বিজ্ঞানী ড° ভি নাৰায়ণন বৰ্তমান লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেম চেণ্টাৰ (এল পি এছ চি)ৰ সঞ্চালক । প্ৰায় ৪ দশকজুৰি চলি থকা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত তেওঁ ইছৰোৰ ভিতৰত বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ পদত কাম কৰিছে । ড° নাৰায়ণন ৰকেট আৰু মহাকাশযান প্ৰপালচনত বিশেষজ্ঞ ।

ড° নাৰায়ণনৰ এটা ডাঙৰ কৃতিত্ব হৈছে GSLV Mk III বাহনৰ C25 ক্ৰাইজেনিক প্ৰকল্পৰ প্ৰকল্প সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰা । তেওঁৰ নেতৃত্বত দলটোৱে GSLV Mk III ৰ এটা জটিল উপাদান C25 ষ্টেজ সফলতাৰে বিকশিত কৰে ।

বহু মিছনত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান-

ড° নাৰায়ণনৰ নিৰ্দেশনাত এল পি এছ চিয়ে ইছৰোৰ বিভিন্ন অভিযানৰ বাবে ১৮৩টা লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰল পাৱাৰ প্লেণ্ট ডেলিভাৰী কৰে । তেওঁ পি এছ এল ভিৰ দ্বিতীয় আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল আৰু পি এছ এল ভি চি৫৭ৰ বাবে নিয়ন্ত্ৰণ শক্তি কেন্দ্ৰৰ ডিজাইনো কৰিছিল । আদিত্য মহাকাশযান, জি এছ এল ভি এম কে-III মিছন, চন্দ্ৰযান-২ আৰু চন্দ্ৰযান-৩ৰ প্ৰপালচন ব্যৱস্থাতো তেওঁ অৰিহণা যোগাইছিল ।

বহু বঁটাৰে সন্মানিত হৈছে-

ইছৰোৰ বিজ্ঞানী ড° নাৰায়ণন বহু বঁটা আৰু সন্মানেৰে সন্মানিত হৈছে । ইয়াৰ ভিতৰত আছে আই আই টি খড়গপুৰৰ ৰূপৰ পদক, ভাৰতীয় মহাকাশ সমাজ (এ এছ আই)ৰ স্বৰ্ণ পদক আৰু এন ডি আৰ এফৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজাইন বঁটা ।

২০২২ চনত সোমনাথে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল-

২০২২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত এছ. সোমনাথে ইছৰোৰ মুৰব্বী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল । এই মাহতে তেওঁৰ দুবছৰীয়া কাৰ্যকাল শেষ হ’ব । ইছৰোৰ মুৰব্বী হোৱাৰ পূৰ্বে সোমনাথ বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ পৰিচালক আৰু ইছৰোৰ মুখ্য বিজ্ঞানী আছিল । তেওঁ তিৰুৱনন্তপুৰমস্থিত ভি এছ এছ চিৰ পৰিচালক আছিল । সোমনাথ দেশৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ৰকেট প্ৰযুক্তিবিদ আৰু মহাকাশ অভিযন্তা । VSSC ৰ আগত তিৰুৱনন্তপুৰমত অৱস্থিত লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেম চেণ্টাৰৰ (এল পি এছ চি) সঞ্চালক হিচাপেও কাম কৰি আহিছে সোমনাথে ।

স্পেডএক্স মিছনৰ ডকিং পিছুৱালে ইছৰোৱে, এতিয়া ৭ৰ পৰিৱৰ্তে এই তাৰিখত কৰা হ’ব পৰীক্ষণ

ভাৰতীয় মহাকাশ সংস্থা ইছৰোৰ স্পেডএক্স মিছনৰ অধীনত ডকিং টেষ্ট এতিয়াৰ বাবে পিছুৱাই দিয়া বুলি জানিব পৰা গৈছে । প্ৰকৃততে এই পৰীক্ষণ ৭ জানুৱাৰীত হ’ব লাগিছিল যদিও এতিয়া ৯ জানুৱাৰীত কৰা হ’ব । অৱশ্যে ইছৰোৱে এই পৰীক্ষণ পিছুৱাই দিয়াৰ কাৰণ প্ৰকাশ কৰা নাই । কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী জিতেন্দ্ৰ সিঙে স্পেডএক্স অভিযানক ইণ্ডিয়ান ডকিং টেকন’লজি বুলি নামকৰণ কৰিছিল । এয়া সম্পূৰ্ণ ভাৰতীয় অভিযান আৰু ভাৰতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ডকিং টেষ্ট কৰিবলৈ ওলাইছে ।

কি হয় ডকিং-

ডকিং অভিযানৰ অধীনত পৃথিৱীৰ নিম্ন কক্ষপথত বিশেষভাৱে ডিজাইন কৰা দুটা উপগ্ৰহ সংযুক্ত কৰা হ’ব । এতিয়ালৈকে কেৱল ৰাছিয়া, আমেৰিকা আৰু চীনেহে এই জটিল প্ৰযুক্তি আয়ত্ত কৰিছে আৰু কোনো দেশেই এই অভিযানৰ জটিলতাসমূহৰ অংশীদাৰ হোৱা নাই । এতিয়া ভাৰতে নিজাববীয়াকৈ এই কৃতিত্ব অৰ্জন কৰিবলৈ সাজু হৈছে । প্ৰতি ঘণ্টাত প্ৰায় ২৮,৮০০ কিলোমিটাৰ বেগেৰে যাত্ৰা কৰা দুয়োটা উপগ্ৰহ সংযোগ কৰা হ’ব । এই পৰীক্ষাত চেন্সৰৰ এটা গোট ব্যৱহাৰ কৰি উপগ্ৰহসমূহৰ আপেক্ষিক গতি লেহেমীয়া কৰা হ’ব আৰু তাৰ পিছত ইয়াক একেলগে সংযোগ কৰা হ’ব । ইছৰোৱে ইতিমধ্যে ভাৰতীয় ডকিং মেকানিজমৰ পেটেণ্ট লৈছে ।

ভৱিষ্যতৰ মহাকাশ অভিযানৰ বাবে ডকিং প্ৰযুক্তি অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ-

ডকিং এটা জটিল কৌশল, কিয়নো দুয়োটা উপগ্ৰহকে কক্ষপথত ৰাখিব লাগে আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল ইটোৱে সিটোৰ লগত সংঘৰ্ষ হ’ব নালাগে । ইছৰোৰ মুৰব্বী এছ সোমনাথে কয় যে যদি ভাৰতে চন্দ্ৰযান-৪ উৎক্ষেপণ কৰি মহাকাশ কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰি তাৰ পিছত এজন ভাৰতীয় চন্দ্ৰলৈ পঠিয়াব লাগে তেন্তে ডকিং আয়ত্ত কৰাটো এটা প্ৰয়োজনীয় পদক্ষেপ ।

ইছৰোৱে কৰিলে আশ্চৰ্যকৰ কাম…মাইক্ৰ’গ্ৰেভিটি অৱস্থাত অংকুৰিত কৰিলে বীজ

ইছৰোৱে পুনৰ এবাৰ আশ্চৰ্যকৰ কাম কৰিছে । সংস্থাটোৱে মহাকাশত লুবিয়াৰ গুটি অংকুৰিত কৰিছে । বিজ্ঞানীসকলে শীঘ্ৰেই ইয়াৰ পাত ওলাব বুলি আশা কৰিছে ।

এই সন্দৰ্ভত তথ্য দি ইছৰোৱে শনিবাৰে কয় যে এই অভিযান আৰম্ভ হোৱাৰ চাৰিদিনৰ ভিতৰতে পি এছ এল ভি-চি৬০ পি অ’ ই এম-৪ প্লেটফৰ্মত মহাকাশলৈ প্ৰেৰণ কৰা বীজ মাইক্ৰ’গ্ৰেভিটিৰ অৱস্থাত অংকুৰিত হৈছে ।

বিক্ৰম চাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ দ্বাৰা মাইক্ৰ’গ্ৰেভিটিৰ অৱস্থাত উদ্ভিদৰ বৃদ্ধিৰ অধ্যয়নৰ বাবে চলোৱা কম্পেক্ট ৰিচাৰ্চ মডিউল ফৰ অৰ্বিটেল প্লাণ্ট ষ্টাডিজ (চি আৰ অ’ পি এছ) পৰীক্ষাৰ অংশ হিচাপে মহাকাশ সংস্থাটোৱে আঠটা লুবিয়াৰ বীজ প্ৰেৰণ কৰিছিল ।

শীঘ্ৰেই পাত ওলোৱাৰ আশা-

ইছৰোৱে এক্সত প্ৰকাশ কৰা এটা পোষ্টত কয় যে, “মহাকাশত জীৱন অংকুৰিত হৈছে ! পি এছ এল ভি-চি৬০ পি আই এম-৪ৰ ওপৰত ভি এছ এছ চিৰ শস্য পৰীক্ষাই ৪ দিনত লুবিয়াৰ বীজ সফলতাৰে অংকুৰণ কৰিছে । অতি সোনকালে পাত ওলোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে ।”

পি এছ এল ভি-চি ৬০ অভিযানে ৩০ ডিচেম্বৰৰ নিশা দুটা স্পেডেক্স উপগ্ৰহ কক্ষপথত স্থাপন কৰিছিল । POEM-4 প্লেটফৰ্ম কঢ়িয়াই অনা ৰকেটৰ চতুৰ্থ পৰ্যায়টোৱে মঙলবাৰৰ পৰা ৩৫০ কিলোমিটাৰ উচ্চতাত পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰি ২৪টা অনব’ৰ্ড পৰীক্ষা কৰি আছে ।

এই পৰীক্ষাৰ লক্ষ্য হৈছে বিভিন্ন মহাকাশ পৰিস্থিতিত উদ্ভিদ কেনেকৈ বৃদ্ধি পায় সেই কথা বুজি পোৱা, যিটো ভৱিষ্যতৰ দীৰ্ঘকালীন মহাকাশ অভিযানৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ ।

এই পৰীক্ষাটোত সক্ৰিয় তাপ নিয়ন্ত্ৰণৰ সৈতে নিয়ন্ত্ৰিত পৰিৱেশত আঠটা লুবিয়াৰ বীজৰ খেতি কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত উদ্ভিদে বৰ্ধিত মহাকাশ ভ্ৰমণৰ সময়ত সন্মুখীন হ’ব পৰা পৰিস্থিতিৰ অনুকৰণ কৰা হৈছিল ।