ইছৰোৰ বৃহৎ সফলতা: চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুত পৃষ্ঠৰ তলত বৰফৰ সন্ধান

বিজ্ঞানীসকলে চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুৰ ওচৰত থকা কিছুমান গভীৰ ক্ৰেটাৰৰ তলত পানীৰ বৰফ থকাৰ শক্তিশালী সংকেত লাভ কৰিছে

ভাৰতৰ চন্দ্ৰ অভিযান চন্দ্ৰযান-২ এ চন্দ্ৰক লৈ এক ডাঙৰ বৈজ্ঞানিক আৱিষ্কাৰ কৰিছে । বিজ্ঞানীসকলে চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুৰ ওচৰত থকা কিছুমান গভীৰ ক্ৰেটাৰৰ (গহ্বৰ) তলত পানীৰ বৰফ থকাৰ শক্তিশালী সংকেত লাভ কৰিছে । ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ISRO)ৰ চন্দ্ৰযান-২ অৰ্বিটৰৰ পৰা প্ৰাপ্ত তথ্যৰ আধাৰত এই আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে ।

বিজ্ঞানীসকলে কিহৰ অধ্যয়ন কৰিছিল ?

এই অধ্যয়ন আহমেদাবাদৰ ফিজিকেল ৰিচাৰ্চ লেবৰেটৰীৰ বিজ্ঞানীসকলে কৰিছে । তেওঁলোকে চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুত অৱস্থিত সেইবোৰ ক্ৰেটাৰৰ অধ্যয়ন কৰিছিল, য’ত কেতিয়াও সূৰ্যৰ পোহৰ নপৰে । এই স্থানসমূহক পাৰ্মানেন্টলি শ্বেড’ড ৰিজন অৰ্থাৎ চিৰদিন ছাঁত থকা অঞ্চল বুলি কোৱা হয় । ইয়াত উষ্ণতা মাইনছ ২৪৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছলৈকে হ্ৰাস পায়, যাৰ ফলত বৰফ দীৰ্ঘদিন ধৰি সুৰক্ষিত হৈ থাকিব পাৰে ।

এই আৱিষ্কাৰত কি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল ?

এই গৱেষণাত চন্দ্ৰযান-২ ৰ অৰ্বিটৰত সংলগ্ন হৈ থকা ডিউৱেল ফ্ৰিকুৱেন্সী চিন্থেটিক এপাৰচাৰ ৰাডাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল । এই বিশেষ ৰাডাৰখন চন্দ্ৰৰ পৃষ্ঠভাগ আৰু ইয়াৰ তলৰ স্তৰসমূহ অধ্যয়ন কৰিবলৈ সক্ষম । বিজ্ঞানীসকলে ৰাডাৰৰ পৰা পোৱা সংকেতসমূহ বিশ্লেষণ কৰি এনে চাৰিটা ক্ৰেটাৰ চিনাক্ত কৰিছে, য’ত পৃষ্ঠৰ তলত বৰফ থকাৰ সম্ভাৱনা আটাইতকৈ বেছি ।

গৱেষণাত নতুন প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ-

অধ্যয়নৰ সময়ত বিজ্ঞানীসকলে এক নতুন প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যিয়ে ৰাডাৰৰ সংকেতসমূহ শিলৰ পৰা আহিছে নে বৰফৰ পৰা আহিছে, তাক ধৰা পেলোৱাত সহায় কৰিছিল । ইয়াৰ বাবে বৃত্তাকাৰ মেৰুকৰণ অনুপাত আৰু মেৰুকৰণৰ ডিগ্ৰী নামৰ দুটা পেৰামিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল ।

বিজ্ঞানীসকলে কি জনালে ?

বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, ফষ্টিনি ক্ৰেটাৰৰ ভিতৰত থকা প্ৰায় ১.১ কিলোমিটাৰ বহল এটা সৰু ক্ৰেটাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী দাবীদাৰ হিচাপে প্ৰকাশ পাইছে । ইয়াত এনে কিছুমান সংকেত পোৱা গৈছে যিয়ে পৃষ্ঠৰ তলত বৰফ থকাৰ দিশ থিৰাং কৰে ।

চন্দ্ৰত সঁচাকৈয়ে পানীৰ সংকেত পোৱা গৈছেনে ?

চন্দ্ৰত পানীৰ উপস্থিতি ভৱিষ্যতৰ মহাকাশ অভিযানৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰা হৈছে । বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, এই পানী খোৱাৰ বাবে, অক্সিজেন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আৰু ৰকেটৰ ইন্ধন তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যাব । ই ভৱিষ্যতে চন্দ্ৰত দীৰ্ঘম্যাদী মানৱ অভিযান চলোৱাত সহায় কৰিব ।

শেহতীয়া বছৰবোৰত চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুটো বিশ্বজুৰি মহাকাশ অভিযানসমূহৰ বাবে এক বিশেষ আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে । ভাৰতৰ চন্দ্ৰযান-৩ অভিযানে ২০২৩ চনত এই অঞ্চলৰ ওচৰত সফল অৱতৰণ কৰি ইতিহাস ৰচনা কৰিছিল । এতিয়া চন্দ্ৰযান-২ ৰ এই আৱিষ্কাৰ চন্দ্ৰত পানীৰ উপস্থিতিক বুজি পোৱাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ এক ডাঙৰ বৈজ্ঞানিক সাফল্য হিচাপে বিবেচিত হৈছে ।

মন কৰিবলগীয়া যে, ২০১৯ চনত চন্দ্ৰযান-২ ৰ লেণ্ডাৰখন যদিও সফলতাৰে অৱতৰণ কৰিব পৰা নাছিল, তথাপিও ইয়াৰ অৰ্বিটৰখনে আজিও কাম কৰি আছে আৰু ধাৰাবাহিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈজ্ঞানিক তথ্য প্ৰেৰণ কৰি আছে ।

লগতে পঢ়ক : মঙলৰ অতি কাষেৰে পাৰ হৈ গ’ল নাছাৰ ‘চাইকী’, প্ৰেৰণ কৰিলে ৰঙা গ্ৰহটোৰ বিৰল ছবি

মহাকাশত অলকানন্দা… ভাৰতীয় বিজ্ঞানীৰ বৃহৎ সফলতা

শেহতীয়াকৈ মহাকাশ ক্ষেত্ৰত ইতিহাস ৰচনা কৰিছে দুগৰাকীকৈ ভাৰতীয় বিজ্ঞানীয়ে । তেওঁলোকে কৰা আৱিস্কাৰে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সমগ্ৰ কাহিনী সলনি কৰিব পাৰে ।

মহাকাশ ক্ষেত্ৰত ইতিহাস ৰচনা কৰিলে দুই ভাৰতীয় বিজ্ঞানীয়ে । যেতিয়া বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ বয়স মাত্ৰ ১.৫ বিলিয়ন বছৰ আছিল (অৰ্থাৎ ১২ বিলিয়ন বছৰ পূৰ্বে), তেতিয়া আমাৰ নিজৰ আকাশীগংগা দৰেই এক সুন্দৰ, সম্পূৰ্ণ গঠিত সৰ্পিল তাৰকাৰাজ্যৰ অস্তিত্ব আছিল । বিশ্বৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী জেমছ ৱেব স্পেচ টেলিস্কোপ (JWST)ৰ সহায়ত কৰা এই আৱিষ্কাৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউৰোপৰ বিখ্যাত আলোচনী Astronomy & Astrophysics ত প্ৰকাশ পাইছে ।

পূৰ্বতে ভবা হৈছিল– আৰম্ভণিৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত কেৱল সৰু আৰু অসংগঠিত তাৰকাৰাজ্যহে আছিল

বিজ্ঞানীসকলে পূৰ্বৰে পৰাই বিশ্বাস কৰিছিল যে বিগ বেঙৰ কেইবা কোটি বছৰৰ ভিতৰত মাত্ৰ সৰু, অনিয়মিত আৰু জটিল তাৰকাৰাজ্যহে গঠন হৈছিল । বৃহৎ, সুন্দৰ সৰ্পিল তাৰকাৰাজ্য গঠন হ’বলৈ কোটি কোটি বছৰ সময় লাগিছিল । কিন্তু ভাৰতীয় বিজ্ঞানী ৰাশি জৈন আৰু অধ্যাপক যোগেশ ৱাদাডেকাৰে আৱিষ্কাৰ কৰা তাৰকাৰাজ্যই এই সকলো ধাৰণা সলনি কৰি দিয়ে ।

তাৰকাৰাজ্যৰ নাম ‘আলকনন্দা’-

ভাৰতীয় বিজ্ঞানীসকলে হিমালয়ৰ পবিত্ৰ নদীৰ নামেৰে এই তাৰকাৰাজ্যৰ নাম অলকনন্দা ৰাখিছে ।

আকাৰ : প্ৰায় ৩০,০০০ আলোকবৰ্ষ বহল (আমাৰ আকাশীগংগাৰ আকাৰৰ এক তৃতীয়াংশ)।

তৰাৰ সংখ্যা : ১০০০ কোটি (১০ বিলিয়ন সূৰ্য্যৰ দৰে তৰা!)

নতুন তৰা গঠনৰ গতি : আমাৰ আকাশীগংগাতকৈ ২০-৩০ গুণ অধিক দ্ৰুত!

বৈশিষ্ট্য : দুটা ধুনীয়া সৰ্পিল বাহু, মাজত এটা উজ্জ্বল অংশ আৰু বাহুত এটা তৰাৰ থুপ – ঠিক আজিৰ তাৰকাৰাজ্যৰ দৰেই ।

কেনেকৈ আৱিস্কাৰ হ’ল এই তাৰকাৰাজ্যৰ ?

বিজ্ঞানী ৰাশি জৈনে জেমছ ৱেবৰ তথ্যত ৭০ হাজাৰ বস্তু চাই আছিল । হঠাতে তেওঁ এটা ছবি দেখা পায়— স্ফটিক স্বচ্ছ, ধুনীয়া সৰ্পিল তাৰকাৰাজ্য । ৰাশিয়ে কয়, “মই চিঞৰি উঠিলো । ৭০ হাজাৰৰ ভিতৰত মাত্ৰ এটাই আছিল যি ইমান নিখুঁত সৰ্পিল ।”

যেতিয়া তেওঁ নিজৰ গুৰু অধ্যাপক যোগেশ ৱাদাডেকাৰক দেখুৱাইছিল, তেতিয়া তেওঁ প্ৰথমতে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিল । অধ্যাপক ৱাদাডেকাৰে সেয়া অসম্ভৱ যেন লাগিছিল বুলি কয় । ইমান ডাঙৰ আৰু সুন্দৰ তাৰকাৰাজ্য ইমান সোনকালে কেনেকৈ গঠন হ’ল ?  মাত্ৰ কেই কোটি বছৰত ১০০ বিলিয়ন তৰা আৰু সৰ্পিল বাহু সৃষ্টি কৰা—সেয়া মহাজাগতিকভাৱে ৰকেটৰ গতি ।

এতিয়ালৈকে হোৱা আটাইতকৈ ডাঙৰ আৱিষ্কাৰ-

বৰ্তমান বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ বয়স ১৩.৮ বিলিয়ন বছৰ । এই তাৰকাৰাজ্যখন সেই সময়ৰ পৰাই দেখা দিছে যেতিয়া বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডখনৰ বয়স মাত্ৰ ১০% আছিল । পূৰ্বতে আৱিষ্কাৰ কৰা পুৰণি তাৰকাৰাজ্যবোৰ হয় সৰু বা ৰঙা দাগৰ দৰে আছিল । আলাকনন্দা হৈছে প্ৰথম তাৰকাৰাজ্য যিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে পুৰণি বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডখন আমি ভবাৰ দৰে সৰু নাছিল । তাতো বৃহৎ আৰু ধুনীয়া গঠন গঢ় লৈ উঠিছিল ।

ভাৰতৰ বাবে গৌৰৱ-

এই আৱিষ্কাৰ সম্পূৰ্ণ ভাৰতীয় বিজ্ঞানীয়ে কৰিছে । ১০ বিলিয়ন ডলাৰৰ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ টেলিস্কোপৰ জৰিয়তে ভাৰতে এনে এক কৃতিত্ব অৰ্জন কৰিছে যিয়ে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সমগ্ৰ কাহিনী সলনি কৰিব পাৰে । ৰাশি জৈনে কয় যে ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডখন বহু আগতেই পৰিপক্ক হৈছিল । আমাৰ বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ চাবিকাঠি অতীতত নিহিত হৈ আছে ।

লগতে পঢ়ক : ভাৰতৰ নতুন ভূমিকম্পৰ মানচিত্ৰত ভয়ংকৰ বিপদৰ ইংগিত !

পুনৰ ইতিহাস ৰচিব ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাই; উৎক্ষেপণৰ বাবে সাজু আটাইতকৈ গধুৰ উপগ্ৰহ

ইতিহাস ৰচিবলৈ সাজু ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা

পুনৰ ইতিহাস সৃষ্টিৰ বাবে সাজু হৈছে ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা চমুকৈ ইছৰো । সংস্থাটোৱে ঘোষণা কৰিছে যে আগন্তুক সময়ত ভাৰতৰ এতিয়ালৈকে গধুৰ যোগাযোগ উপগ্ৰহ চি এম এছ ০৩ উৎক্ষেপণ কৰা হ’ব । এই উৎক্ষেপণ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ শ্ৰীহৰিকোটাত অৱস্থিত সতীশ ধাৱান মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ পৰা হ’ব ।

চি এম এছ-০৩ উপগ্ৰহটোক এল ভি এম৩ ৰকেটৰ দ্বাৰা কক্ষপথত স্থাপন কৰা হ’ব । এয়া হ’ব এল ভি এম৩ৰ পঞ্চমটো কাৰ্যকৰী উৰণ । এই অভিযান মহাকাশৰ পৰা ভাৰতৰ ডিজিটেল সংযোগ শক্তিশালী কৰাৰ দিশত এক বৃহৎ পদক্ষেপ হিচাপে বিবেচিত হৈছে ।

ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাই প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি চি এম এছ-০৩ৰ ওজন প্ৰায় ৪৪০০ কিলোগ্ৰাম, যাৰ ফলত ই ভাৰতত এতিয়ালৈকে উৎক্ষেপণ কৰা আটাইতকৈ গধুৰ যোগাযোগ উপগ্ৰহ বুলি বিবেচিত হৈছে । এই মাল্টি-বেণ্ড যোগাযোগ উপগ্ৰহটোৱে ভাৰতৰ মূল ভূখণ্ড আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা সাগৰীয় অঞ্চলসমূহলৈ সেৱা আগবঢ়াব । এই উপগ্ৰহৰ লক্ষ্য হৈছে উন্নত নেটৱৰ্ক কভাৰেজ, দ্ৰুত ইণ্টাৰনেট সংযোগ আৰু ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰা ।

চি এম এছ-০৩ উপগ্ৰহ কাৰ্যক্ষম হ’লে দেশৰ অসামৰিক, কৌশলগত আৰু সামুদ্ৰিক ব্যৱহাৰকাৰী সকলোৱে উন্নত যোগাযোগ সেৱাৰ দ্বাৰা উপকৃত হ’ব । দুৰ্গম অঞ্চললৈ ভাৰতৰ ডিজিটেল প্ৰসাৰ সম্প্ৰসাৰণত এই অভিযানে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব । ইয়াৰ উপৰিও এল ভি এম৩ ৰকেটে পুনৰবাৰ মহাকাশলৈ গধুৰ উপগ্ৰহ সফলতাৰে নিক্ষেপ কৰাৰ ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিব ।

লগতে পঢ়ক : ৪ মিনিটৰ ভিতৰতে শত্ৰুক কৰিব ধ্বংস; শীঘ্ৰেই আৰম্ভ হ’ব ব্ৰহ্মছ-২ মিছাইলৰ কাম