দেশৰ এই ৫ গৰাকী প্ৰধানমন্ত্ৰী…যিসকলে দাখিল কৰিছে বাজেট, জানক কেতিয়া আৰু কিয়

২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত সংসদত দেশৰ সাধাৰণ বাজেট দাখিল কৰিব বিত্তমন্ত্ৰী নিৰ্মলা সীতাৰমণে । যদি আমি ভাৰতীয় বাজেটৰ ইতিহাসৰ কথা কওঁ, তেন্তে কেৱল বিত্তমন্ত্ৰীয়েই নহয় প্ৰধানমন্ত্ৰীয়েও দাখিল কৰিছে বাজেট । ইয়াৰে কেইবাগৰাকী বাজেট দাখিলৰ সময়ত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদত আছিল, আনহাতে আন কেইগৰাকী পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰধানমন্ত্ৰী পদত অধীষ্ঠিত হৈছিল । ইয়াৰ ভিতৰত জৱাহৰ লাল নেহৰুৰ পৰা ইন্দিৰা গান্ধীলৈকে আছে । অৱশ্যে প্ৰধানমন্ত্ৰী হৈ বাজেট দাখিল কৰাৰ আঁৰৰ কাৰণ আছে ।

সীতাৰমণে তেওঁৰ ৮ম বাজেট দাখিল কৰিব-

প্ৰথমে ২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত দাখিল হ’বলগীয়া ভাৰতীয় বাজেটৰ কথা জানক । উল্লেখ্য যে দেশৰ পূৰ্ণকালীন বিত্তমন্ত্ৰী হিচাপে নিৰ্মলা সীতাৰমণৰ এয়া একেৰাহে অষ্টমখন বাজেট হ’ব । এইবাৰৰ বাজেটৰ পৰা দেশৰ সাধাৰণ ৰাইজে যথেষ্ট আশা কৰিছে । এফালে কৰদাতাসকলে কৰ স্লেবৰ পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত চকু ৰাখিছে । আনফালে স্বাস্থ্যসেৱাকে ধৰি সকলো খণ্ডই বিত্তমন্ত্ৰীৰ পৰা ডাঙৰ ডাঙৰ ঘোষণাৰ আশা কৰিছে ।

জৱাহৰলাল নেহৰুৱে দাখিল কৰিছিল বাজেট-

এতিয়া দেশৰ এইকেইজন প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কথা জানক, যিসকলে হয় প্ৰধানমন্ত্ৰী পদত অধিষ্ঠিত হৈ দেশৰ সাধাৰণ বাজেট দাখিল কৰিছিল, অথবা পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰধানমন্ত্ৰী হৈছিল । এই তালিকাত প্ৰথম নাম ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰ লাল নেহৰুৰ নাম আহে । প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদত অধিষ্ঠিত হৈ থকাৰ সময়তে তেওঁ ১৯৫৮ চনত কেন্দ্ৰীয় বাজেট দাখিল কৰিছিল । ইয়াৰ কাৰণো যথেষ্ট আমোদজনক আছিল । প্ৰকৃততে সেই সময়ত বিত্তমন্ত্ৰী আছিল টি টি কৃষ্ণমাচাৰী, কিন্তু বাজেটৰ ঠিক পূৰ্বে মুন্দ্ৰা কেলেংকাৰী উদঙাই দিয়া হৈছিল আৰু তাত তেওঁৰ নাম প্ৰকাশৰ পিছত পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰিবলগীয়া হৈছিল । সেয়েহে তেওঁৰ ঠাইত নেহৰুৱে বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰি নিজেই বাজেট দাখিল কৰে ।

মোৰাৰজী দেশাইৰ নামত অধিক অভিলেখ-

বাজেট দাখিল কৰা দেশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ তালিকাত মোৰাৰজী দেশাইৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাই নহয়, ভাৰতত সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীয় বাজেট দাখিল কৰাৰ অভিলেখো তেওঁৰ হাতত আছে । উল্লেখ্য যে মোৰাৰজীয়ে ৮খন সম্পূৰ্ণ আৰু ২খন অন্তৱৰ্তীকালীন বাজেটকে ধৰি মুঠ ১০খন বাজেট দাখিল কৰিছিল । বিত্তমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যকালৰ সময়ছোৱাত ১৯৫৯ চনৰ পৰা ১৯৬৩ চনলৈকে তেওঁ অবিৰতভাৱে বাজেট দাখিল কৰিছিল । ইয়াৰ লগতে ১৯৬২ চনৰ অন্তৱৰ্তীকালীন বাজেটো দাখিল কৰে, তাৰ পিছত ১৯৬৭, ১৯৬৮ আৰু ১৯৬৯ চনৰ বাজেটৰ লগতে ১৯৬৭ চনৰ অন্তৱৰ্তীকালীন বাজেটও দাখিল কৰে তেওঁ । বিত্তমন্ত্ৰী হোৱাৰ পিছত ১৯৭৭ চনৰ পৰা ১৯৭৯ চনলৈ জনতা পাৰ্টিৰ সৈতে ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল তেওঁ ।

প্ৰধানমন্ত্ৰী হৈ থকাৰ সময়তে বাজেট দাখিল কৰিছিল ইন্দিৰা গান্ধীয়ে-

ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধীয়েও প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে থকাৰ সময়ছোৱাত কেন্দ্ৰীয় বাজেট দাখিল কৰিছিল । দৰাচলতে মোৰাৰজী দেশাইৰ পদত্যাগৰ পিছত ১৯৬৯ চনত ইন্দিৰা গান্ধীয়ে বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ দায়িত্ব লয় আৰু ১৯৭০-৭১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ সাধাৰণ বাজেট দাখিল কৰে । ইয়াৰ পিছত তেওঁ বাজেট দাখিল কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলাও হৈ পৰে । এবছৰৰ পাছত তেওঁ গৃহমন্ত্ৰী যশৱন্তৰাও চাভানক নতুন বিত্তমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে ।

ৰাজীৱ গান্ধীয়ে বাজেট ভাষণ পাঠ কৰে-

ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকাৰ সময়ত ইন্দিৰা গান্ধীৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ ৰাজীৱ গান্ধীয়েও বাজেট দাখিল কৰিছিল । বাজেট দাখিল কৰাৰ আঁৰত এটা ডাঙৰ কাৰণ আছিল, আচলতে তেতিয়াৰ বিত্তমন্ত্ৰী ভি পি সিঙক পদৰ পৰা অপসাৰণ কৰাৰ পিছত ৰাজীৱ গান্ধীয়ে দেশৰ বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ দায়িত্ব লয় । ১৯৮৭ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰা জুলাইৰ ভিতৰত কিছু সময়ৰ বাবে বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ দায়িত্ব পালন কৰি ১৯৮৭-৮৮ বিত্তীয় বৰ্ষৰ কেন্দ্ৰীয় বাজেট দাখিল কৰিছিল তেওঁ । এই কাম কৰা তেওঁ নেহৰু-গান্ধী পৰিয়ালৰ তৃতীয়জন সদস্য হৈ পৰে ।

মনমোহন সিঙে দাখিল কৰিছিল ঐতিহাসিক বাজেট-

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙে ১৯৯১ চনৰ পৰা ১৯৯৬ চনলৈ পিভি নৰসিংহ ৰাও চৰকাৰত বিত্তমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল । তেখেতে ১৯৯১ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বাজেট দাখিল কৰিছিল, যিখন বাজেটক দেশৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ বৈপ্লৱিক বাজেট বুলি গণ্য কৰা হয় । ইয়াত ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ বাবে উদাৰীকৰণ, ব্যক্তিগতকৰণ আৰু বিশ্বায়নৰ পোষকতা কৰা হৈছিল । ইয়াৰ পিছত ২০০৪ চনত কংগ্ৰেছ নেতৃত্বাধীন ইউ পি এ চৰকাৰ গঠনৰ পিছত তেওঁ দেশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয় ।

বাংলাদেশত ইউনুছে আৰু ছিংগাপুৰত বৈদেশিক মন্ত্ৰীয়ে স্মৰণ কৰিলে প্ৰয়াত মনমোহন সিঙক, লিখিলে শোক বাৰ্তা

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ড০ মনমোহন সিঙৰ মৃত্যুক লৈ কেৱল দেশতে নহয় বিদেশতো শোকৰ জোৱাৰ । তেওঁক আৰু তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদানক মনত পেলাই সকলো আৱেগিক হৈ পৰিছে । একে সময়তে ভাৰতীয় উচ্চায়ুক্তই প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ড০ মনমোহন সিঙক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাই এখন শোক পুস্তিকা প্ৰদান কৰিছে । ইয়াত বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মুখ্য উপদেষ্টা মহম্মদ ইউনুছে এটা শোক বাৰ্তা লিখে । ইফালে ছিংগাপুৰৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ভিভিয়ান বালাকৃষ্ণনেও শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে ।

ইউনুছে লিখিলে শোক বাৰ্তা-

যোৱা সপ্তাহত মৃত্যু হোৱা প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ প্ৰতি বাংলাদেশৰ মুখ্য উপদেষ্টা মহম্মদ ইউনুছে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে । অধ্যাপক ইউনুছে ঢাকাস্থিত ভাৰতীয় উচ্চায়ুক্ত পৰিদৰ্শন কৰি ফুলেৰে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে । উচ্চায়ুক্তই প্ৰদান কৰা শোক পুস্তিকাত তেওঁ শোক বাৰ্তা লিখে ।

কি ক’লে বৈদেশিক মন্ত্ৰী বালকৃষ্ণনে ?

ছিংগাপুৰৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ভিভিয়ান বালাকৃষ্ণনে ছিংগাপুৰত থকা ভাৰতীয় উচ্চায়ুক্ত পৰিদৰ্শন কৰে । প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ স্মৃতিত শোক পুস্তিকাত তেওঁ ​​স্বাক্ষৰ কৰে । মনমোহন সিঙক এজন বিশিষ্ট ৰাজনীতিবিদ বুলি অভিহিত কৰি তেওঁ কয় যে সিঙে নম্ৰতা আৰু সততাৰে ভাৰতৰ সেৱা কৰিছিল ।

ভাৰত আৰু ছিংগাপুৰৰ মাজত সম্পৰ্ক সুদৃঢ় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত মনমোহন সিঙৰ ভূমিকাৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰে তেওঁ । তেওঁ এখন পুৰণি ফটোও শ্বেয়াৰ কৰে য’ত ছিংগাপুৰৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী লি ছিয়েন লুঙে মনমোহন সিঙৰ সৈতে কথা পাতি আছিল ।

দুদিনৰ বাবে উপলব্ধ কৰা শোক পুস্তিকা-

ছিংগাপুৰত থকা ভাৰতীয় উচ্চায়ুক্তই সিঙক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে এখন শোক পুথি প্ৰদান কৰিছে । ৩০ আৰু ৩১ ডিচেম্বৰত স্বাক্ষৰৰ বাবে শোকগ্ৰন্থ উপলব্ধ কৰা হৈছে । উল্লেখ্য যে, ২৬ ডিচেম্বৰত দিল্লীত ৯২ বছৰ বয়সত ড০ মনমোহন সিঙৰ মৃত্যু হয় । ২৮ ডিচেম্বৰত দিল্লীৰ নিগমবোধ ঘাটত তেওঁক সম্পূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় মৰ্যদাৰে শেষ বিদায় দিয়া হয় ।

মনমোহন সিঙলৈ সন্মানঃ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা অৰ্ধনমিত কৰাৰ ঘোষণা এইখন দেশৰ চৰকাৰৰ, ব্যক্তিগত খণ্ডকো আহ্বান

পঞ্চভূতত বিলীন হ’ল প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিং । শনিবাৰে দিল্লীৰ নিগম বোধ ঘাটত ৰাষ্ট্ৰীয় মৰ্যদাৰে তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয় । ৰাষ্ট্ৰপতি দ্ৰৌপদী মুৰ্মু, উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি জগদীপ ধনখড়, প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী, ভূটানৰ ৰজা জিগমে খেছাৰ নামগয়েল ৱাংচুক আৰু মৰিচাছৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী মনীষ গোবিনো নিগাম বোধ ঘাটত উপস্থিত হৈ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায় । প্রাক্তন প্রধানমন্ত্রী মনমোহন সিঙৰ প্রতি সন্মানৰ চিন স্বৰূপে অহা ২৮ ডিচেম্বৰত মৰিচাছ চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা অৰ্ধনমিত বুলি ঘোষণা কৰিছে ৷ মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নবীন ৰামগুলামৰ কাৰ্যালয়ে ব্যক্তিগত খণ্ডকো পতাকা অৰ্ধনমিত কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে ।

মৰিচাছৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ধনঞ্জয় ৰামফুলে দিল্লীলৈ আহি প্ৰয়াত প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে । মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী কাৰ্যালয়ে জাৰি কৰা এক বিবৃতিত কোৱা হৈছে যে, “ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ মৃত্যুৰ পিছত জনোৱা হৈছে যে আজি অৰ্থাৎ শনিবাৰে সূৰ্যাস্তলৈকে সকলো চৰকাৰী ভৱনত মৰিচাছৰ পতাকা অৰ্ধনমিত কৰি ৰখা হ’ব ।” ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে, “ব্যক্তিগত খণ্ডকো পতাকা অৰ্ধনমিত ৰাখিবলৈ আবেদন জনোৱা হৈছে ।” উল্লেখ্য যে মনমোহন সিঙৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী কাৰ্যকালত মৰিচাছকে ধৰি বহু দেশৰ সৈতে ভাৰতৰ সম্পৰ্ক যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল ।

‘তেওঁৰ দৃষ্টিভংগীৰ অবিহনে আমেৰিকা আৰু ভাৰতৰ মাজত এনে সহযোগিতা সম্ভৱ নহ’লহেঁতেন…’ মনমোহন সিঙক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি বাইডেনৰ

আমেৰিকাৰ বিদায়ী ৰাষ্ট্ৰপতি জো বাইডেনে প্ৰয়াত প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ড° মনমোহন সিঙৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাইছে । তেওঁ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীক ‘প্ৰকৃত ৰাজনীতিবিদ’ আৰু ‘সমৰ্পিত জনসেৱক’ বুলি অভিহিত কৰে । জো বাইডেনে এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰি কয় যে, প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীৰ কৌশলগত দৃষ্টিভংগী আৰু ৰাজনৈতিক সাহস অবিহনে আজি আমেৰিকা আৰু ভাৰতৰ মাজত যি অভূতপূৰ্ব স্তৰৰ সহযোগিতা সম্ভৱ নহ’লহেঁতেন ।

তেওঁ আৰু কয় যে, “আমেৰিকা-ভাৰত অসামৰিক পাৰমাণৱিক চুক্তিক আগুৱাই নিয়াৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ভাৰত-প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অংশীদাৰ দেশসমূহৰ মাজত প্ৰথম কোৱাড মুকলি কৰাত সহায় কৰালৈকে, মনমোহন সিঙে ‘অসাধাৰণ অগ্ৰগতি’ৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল যি দুয়োখন দেশ আৰু বিশ্বক আগন্তুক প্ৰজন্মৰ বাবে শক্তিশালী কৰি ৰাখিব।”

বাইডেনে মনত পেলালে সাক্ষাতৰ কথা-

জো বাইডেনে ২০০৮ চনত চেনেটৰ বৈদেশিক সম্পৰ্ক সমিতিৰ অধ্যক্ষ হিচাপে আৰু ২০০৯ চনত আমেৰিকালৈ আনুষ্ঠানিক ভ্ৰমণৰ সময়ত আমেৰিকাৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে মনমোহন সিঙক লগ পোৱাৰ কথাও স্মৰণ কৰে ।

জো বাইডেনে কয়, “২০১৩ চনত ড০ মনমোহন সিঙে মোক নতুন দিল্লীত আতিথ্য প্ৰদান কৰিছিল । আমি তেতিয়া আলোচনা কৰাৰ দৰে, আমেৰিকা যুক্তৰাজ্য-ভাৰত সম্পৰ্ক হৈছে বিশ্বৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক । অংশীদাৰ আৰু বন্ধু হিচাপে আমাৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহে একেলগে আমাৰ জনসাধাৰণৰ বাবে মৰ্যাদা আৰু অধিক শক্তিৰ পথ তৈয়াৰ কৰিছে ।”

২০০৮ চনত ভাৰত-আমেৰিকাৰ অসামৰিক পাৰমাণৱিক চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয় । সেই সময়ত দেশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল মনমোহন সিং । ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও তেওঁ আমেৰিকাৰ সৈতে অসামৰিক পাৰমাণৱিক চুক্তিৰ বাবে আলোচনা আগবঢ়াই নিছিল । তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি এ পি জে আব্দুল কালামৰ সহায়ত ড০ মনমোহন সিঙে একাংশ পক্ষক পতিয়ন নিয়াবলৈ সফল হৈছিল আৰু সেই পক্ষসমূহে পাৰমাণৱিক চুক্তিৰ বিৰোধিতা কৰা বন্ধ কৰি দিছিল ।

কিন্তু বাওঁপন্থী দলসমূহে এই চুক্তিৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰি চৰকাৰৰ পৰা সমৰ্থন প্ৰত্যাহাৰ কৰে । সমাজবাদী পাৰ্টিয়ে প্ৰথমে বাওঁ মৰ্চাৰ সমৰ্থন কৰিছিল যদিও পিছলৈ স্থিতি সলনি কৰিছিল । মনমোহন চৰকাৰে বিশ্বাসৰ পৰীক্ষা পাৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল ।

মনমোহন সিং আৰু তেতিয়াৰ আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি জৰ্জ ডব্লিউ বুশ্বে ২০০৫ চনৰ ১৮ জুলাইত এই চুক্তিখনৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰি এক যৌথ ঘোষণাপত্ৰ জাৰি কৰে আৰু ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে বলবৎ হয় । ভাৰতৰ বাবে এয়া আছিল এক ডাঙৰ জয় । পাৰমাণৱিক চুক্তিৰ ওপৰত সিঙে যি কঠোৰ স্থিতি গ্ৰহণ কৰিছিল, সেয়াই ভাৰত আৰু আমেৰিকাক ওচৰলৈ অনাত সহায় কৰিছিল, আৰু ২০০৮ চনৰ অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাৰ সময়ত তেওঁ যিদৰে দেশখনক পৰিচালিত কৰিছিল, সেইটোৱে তেওঁক ২০০৯ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত উপকৃত কৰিছিল আৰু আকৌ এবাৰ ইউ পি এ চৰকাৰে ক্ষমতালৈ আহিল । ভাৰতৰ শক্তি সুৰক্ষাৰ বাবে ইয়াক এক ঐতিহাসিক পদক্ষেপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল ।

পঞ্চভূতত বিলীন হ’ল প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিং; অশ্ৰু সিক্ত নয়নেৰে দেশবাসীয়ে দিলে শেষ বিদায়

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙক দিল্লীৰ নিগম বোধ ঘাটত সম্পূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় মৰ্যাদাৰে অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰা হ’ল ।

সেই সময়ত ৰাষ্ট্ৰপতি দ্ৰৌপদি মুৰ্মু, উপ-সভাপতি জগদীপ ধনখাৰ, প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডী, লোকসভাৰ বিৰোধী দলপতি ওম বিৰলা, কংগ্ৰেছ সাংসদ ৰাহুল গান্ধী আৰু অন্যান্য বহুলোক উপস্থিত আছিল ।

ইয়াৰ পূৰ্বে, নতুন দিল্লীত থকা তেওঁৰ বাসগৃহত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ পিছত, তেওঁৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যালয়লৈ নিয়া হৈছিল ।

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ পত্নী গুৰশৰণ কৌৰ আৰু কন্যা দমন সিঙে এআইচিচিৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ত ড০ মনমোহন সিঙক শেষ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে।

মনমোহন সিঙৰ নশ্বৰ দেহ কংগ্ৰেছৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ পৰা নিগম বোধ ঘাটলৈ লৈ যোৱাৰ লগে লগে লাখ লাখ সমৰ্থকে তেওঁৰ গাড়ীৰ পিছফালে দৌৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

পৰিয়ালৰ এজন সদস্যৰ দৰে, ৰাহুল গান্ধীয়ে মনমোহন সিঙৰ নশ্বৰ দেহৰ সৈতে সেনাৰ বাহনত বহি আছিল। সেই সময়ত সেমেকা চকুৰে তেওঁ মনমোহন সিঙৰ শৰীৰলৈ চাই আছিল।

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙক ২১ টা বন্দুকৰ টোপেৰে অভিবাদন জনোৱা হৈছিল। একে সময়তে, মনমোহন সিঙৰ জয় জয় কাৰ কৰে। কংগ্ৰেছ নেতাসকলে ‘অমৰ ৰহে’ শ্লোগানেৰে মনমোহন সিঙক বিদায় জনাইছিল।

সকলো নেতাই তেওঁলোকৰ কাঠ চিতাত ৰাখি বিদায় দিছিল।অন্তিম যাত্ৰাত প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীক তেওঁৰ প্ৰিয় নীলা পাগুৰি পিন্ধাই দিয়া হৈছিল।অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে সকলো ৰীতি-নীতি পাঞ্জাৱী পৰম্পৰাৰে কৰা হৈছিল।

মনমোহন সিঙক শেষ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি… আজি নিগম বোধ ঘাটত সম্পন্ন হ’ব অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ড০ মনমোহন সিঙৰ বাসগৃহত হাজাৰ হাজাৰ লোকে তেওঁক শেষ শ্ৰদ্ধা জনাবলৈ ভিৰ কৰিছে। ৯২ বছৰীয়া সিঙৰ বৃহস্পতিবাৰে নিশা দিল্লীৰ এইমছত মৃত্যু হয়।

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া শনিবাৰে পুৱা ১১.৪৫ বজাত দিল্লীৰ নিগম বোধ ঘাটত সম্পূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় মৰ্যাদাৰে সম্পন্ন কৰা হ’ব।

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ অন্তিম সৎকাৰ শনিবাৰে নিগম বোধ ঘাটত সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে সম্পন্ন কৰা হ’ব। তাত উপস্থিত থাকিব ৰাষ্ট্ৰপতি দ্ৰৌপদী মুৰ্মু আৰু উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি।

ইতিমধ্যে পুষ্পসজ্জিত বাহনত প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ড০ মনমোহন সিঙৰ নশ্বৰ দেহ তেওঁৰ বাসগৃহৰ পৰা লৈ যোৱা হৈছে। ড০ মনমোহন সিঙৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এঘণ্টাৰ বাবে কংগ্ৰেছ কাৰ্যালয়ত ৰখা হ’ব।

কংগ্ৰেছ কৰ্মী আৰু সাধাৰণ মানুহে পুৱা ৯.৩০ বজালৈকে তেওঁক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাব পাৰিব।তাৰ পিছতেই তেওঁক অন্তিম যাত্ৰাৰ বাবে নিগম বোধ ঘাটলৈ লৈ যোৱা হ’ব।

প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ক প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণ সামৰিক সন্মানেৰে কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।

মেলবৰ্ণ টেষ্টৰ মাজত আহিল দুখৰ খবৰ! হাতত ক’লা বেজ পৰিধান কৰি খেলপথাৰলৈ নামিল খেলুৱৈসকল

মেলবৰ্ণ টেষ্টৰ মাজতেই আহিছিল এটা বেয়া খবৰ।প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙে ৯২ বছৰ বয়সত শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে।

তাৰ পিছতেই ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দলটোৱে প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰিবলৈ বক্সিং ডে টেষ্টৰ দ্বিতীয় দিনা টীম ইণ্ডিয়াৰ খেলুৱৈসকলে ক’লা বেজ পৰিধান কৰে।   

মেলবৰ্ণ ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ডত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিৰুদ্ধে চতুৰ্থ টেষ্টৰ দ্বিতীয় দিনা টীম ইণ্ডিয়াই ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ড০ মনমোহন সিঙক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবেই এই ক’লা বেজ পৰিধান কৰে খেলুৱৈ সকলে।

ড০ মনমোহন সিং ২০০৪ চনৰ পৰা ২০১৪ চনলৈ একেৰাহে দুটা কাৰ্যকালৰ বাবে ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। বিচিচিআইয়ে এক বিবৃতিত কয়, “টীম ইণ্ডিয়াৰ খেলুৱৈসকলে প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ড০ মনমোহন সিঙৰ স্মৃতিত শোকৰ চিহ্ন হিচাপে হাতত ক’লা বেজ পৰিধান কৰিছে।

প্ৰখ্যাত অৰ্থনীতিবিদ ড০ মনমোহন সিঙক ১৯৯১ চনৰ অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰৰ নেতৃত্ব দিয়াৰ বাবে কৃতিত্ব দিয়া হয়। ড০ মনমোহন সিঙৰ নীতিয়ে অৰ্থনৈতিক উদাৰীকৰণৰ সূচনা কৰে, যি পৰৱৰ্তী দশকবোৰত ভাৰতৰ দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ ভেটি স্থাপন কৰে।

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ বিয়োগত চৰকাৰী বন্ধ ঘোষণা;৭ দিনৰ ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ বিয়োগত এতিয়া দেশজুৰি শোকৰ লহৰ । ইফালে প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী গৰাকীৰ বিয়োগৰ পিছতেই কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ লগতে ৰাজ্য চৰকাৰৰ শোক ঘোষণা ৷

২৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১ জানুৱাৰীলৈকে ৭ দিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা ৰাজ্য চৰকাৰৰ৷ এই সময়ছোৱাত সকলো চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানত অৰ্ধনমিত কৰি ৰখা হ’ব ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা৷

প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ বিয়োগত আজি চৰকাৰী বন্ধ ঘোষণা কৰা হৈছে। ইয়াৰ লগতে এই সপ্তাহটিত সকলো চৰকাৰী মনোৰঞ্জনমূলক কাৰ্যসূচী বাতিল কৰা হৈছে। ড° মনমোহন সিং লৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাই অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ ফেচবুক পষ্ট

বিচনাতেই মনমোহন সিঙক দিয়া হৈছিল বিত্ত মন্ত্ৰী হোৱাৰ প্ৰস্তাৱ; এনেদৰে সলনি কৰিছিল দেশৰ ভাগ্য  

‘ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ ভীষ্ম পিতামহ’ বুলি গণ্য কৰা প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ বৃহস্পতিবাৰে নিশা নতুন দিল্লীৰ অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চাইন্সেছত (এইমছ) দেহাৱসান হয়।

তেওঁ ৯২ বছৰ বয়সত শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল। ২০০৪ চনৰ পৰা ২০১৪ চনলৈ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা মনমোহন সিঙক এনে এক সময়ত বিত্ত মন্ত্ৰীৰ অধ্যক্ষ প্ৰদান কৰা হৈছিল যেতিয়া দেশখন এক বৃহৎ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ মাজেৰে গৈ আছিল।

১৯৯১ চনত, যেতিয়া তেওঁক বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল, সেই সময়ত ভাৰতৰ ওচৰত মাত্ৰ ৮৯০ নিযুত ডলাৰ বৈদেশিক মুদ্ৰা আছিল।

সেই ধনে কেৱল দুই সপ্তাহৰ আমদানিহে কভাৰ কৰিব পাৰিলে হয়। কিন্তু মনমোহন সিঙে চকীখন গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত সিদ্ধান্তবোৰ সলনি কৰিছিল।

ভাৰতৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাণ্ডাৰৰ অৱস্থা ইমানেই বেয়া আছিল যে ১৯৯০ চনৰ আগষ্ট মাহলৈ ই ৩.১১ বিলিয়ন ডলাৰ আছিল। ১৯৯১ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈ, ই ৮৯০ নিযুত ডলাৰলৈ হ্ৰাস পাইছিল, যি মাত্ৰ দুসপ্তাহৰ আমদানি সামৰি ল’ব পাৰে।

এই পৰিস্থিতিটো কেইবাটাও কাৰণত উদ্ভৱ হৈছিল। ১৯৯০ চনত উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ ফলত, তেলৰ মূল্য বহুগুণে বৃদ্ধি পাইছিল।ভাৰতে ইয়াৰ হাজাৰ হাজাৰ নাগৰিকক কুৱেইটৰ পৰা ঘূৰাই আনিব লগা হৈছিল।

ফলস্বৰূপে, তেওঁলোকৰ ফালৰ পৰা বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ প্ৰেৰণ সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ হৈ যায়। ইয়াৰ উপৰিও, দেশত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা আৰু মণ্ডল আয়োগৰ পৰামৰ্শক লৈ হোৱা প্ৰতিবাদে অৰ্থনীতিকো দুৰ্বল কৰি তুলিছিল।

দেশৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰত্যাহ্বানৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী পি ভি নৰসিংহ ৰাৱে ড০ মনমোহন সিঙক বিত্ত মন্ত্ৰী হিচাপে বাছনি কৰে।

৮০-ৰ দশকত ভাৰতে গ্ৰহণ কৰা হ্ৰস্বম্যাদী ঋণৰ সূতৰ হাৰ বৃদ্ধি পাইছিল। মুদ্ৰাস্ফীতি ১৬.৭ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল।

এই কঠিন পৰিস্থিতিবোৰ দেখি তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী পি ভি নৰসিংহ ৰাৱে এনে এজন বিত্ত মন্ত্ৰীক তেওঁৰ মন্ত্ৰীসভাত ৰাখিব বিচাৰিছিল, যিয়ে তেওঁক অৰ্থনৈতিক সংকটৰ পৰা উলিয়াই আনিব পাৰে।

নৰসিংহ ৰাৱে তেওঁৰ বন্ধু আৰু ইন্দিৰা গান্ধীৰ প্ৰাক্তন প্ৰধান সচিব পিচি আলেকজেণ্ডাৰৰ সৈতে কথা পাতিছিল, যিয়ে তেওঁক ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ প্ৰাক্তন গভৰ্ণৰ আইজি পেটেল আৰু মনমোহন সিঙৰ বিষয়ে কৈছিল। আলেকজেণ্ডাৰ মনমোহন সিঙৰ পক্ষত আছিল, সেয়েহে তেওঁক মনমোহন সিঙৰ সৈতে কথা পতাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল।

পিচি আলেকজেণ্ডাৰে তেওঁৰ আত্মজীৱনীত লিখিছিল যে, “২০ জুনত মই মনমোহন সিঙৰ ঘৰলৈ ফোন কৰিছিলো। তেওঁৰ গৃহ সেৱক গৰাকীয়ে ফোনটো তুলি লৈ কৈছিল যে তেওঁ ইউৰোপলৈ গৈছিল আৰু আজি ৰাতি পলমকৈ দিল্লীলৈ ঘূৰি আহিব।

২১ জুনৰ দিনা মই তেওঁক ৰাতিপুৱা ৫:৩০ বজাত পুনৰ ফোন কৰিছিলোঁ আৰু সেৱক গৰাকীয়ে কৈছিল যে ছাৰ গভীৰ টোপনিত আছে, তেওঁক এতিয়া জগাব নোৱাৰি।কিন্ত মোৰ জেদত, তেওঁ মনমোহন সিঙক জগাইছিল আৰু মই তেওঁৰ সৈতে কথা পাতিছিলো।

এই সময়ছোৱাত মই তেওঁক কৈছিলো যে আপোনাক লগ পোৱাটো মোৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। মই অলপ সময়ৰ ভিতৰতে আপোনাৰ ঘৰলৈ গৈ আছো। কিছুসময় পিছত মই অলপ যেতিয়া মনমোহন সিঙৰ ঘৰত উপস্থিত হৈছিলোঁ, মনমোহন সিঙ পুনৰ টোপনি গৈছিল।

আলেকজেণ্ডাৰে তেওঁক নৰসিংহ ৰাওৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনৰ বিষয়ে কৈছিল আৰু কৈছিল যে তেওঁ তেওঁক বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰিব বিচাৰিছিল।

সিঙে এই সন্দৰ্ভত আলেকজেণ্ডাৰৰ মতামত বিচাৰিছিল, যাৰ প্ৰতি তেওঁ কৈছিল, “যদি মই ইয়াৰ বিৰোধী হ’লোহেঁতেন, মই এই সময়ত আপোনাক লগ কৰিবলৈ নাহিলোহেঁতেন।”

ইয়াৰ পিছত, বিত্ত মন্ত্ৰী হিচাপে মনমোহন সিঙৰ নাম ঘোষণা কৰা হয়। শপত লোৱাৰ পূৰ্বে নৰসিংহ ৰাৱে মনমোহন সিঙক কয়, “মই আপোনাক কাম কৰাৰ সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতা দিম।যদি আমাৰ নীতি সফল হয়, আমি সকলোৱে ইয়াৰ কৃতিত্ব লম। কিন্তু যদি আপুনি বিফল হয়, আপুনি যাব লাগিব।” মনমোহন সিঙে সেই দায়িত্বভাৰ লোৱাৰ পিছতেই সলনি হৈছিল দেশৰ ভাগ্য।

ড° মনমোহন সিঙৰ জন্ম হৈছিল ১৯৩২ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰত অবিভক্ত ভাৰতৰ পঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ গহ গাঁৱত। এই অংশ এতিয়া পাকিস্তানত। দেশ বিভাজনৰ সময়ত মনমোহন সিঙৰ পৰিয়াল আহি অমৃতসৰত বসতি স্থাপন কৰিলে। তেওঁৰ প্ৰকৃত কেৰিয়াৰ ইয়াৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল।

মনমোহন সিঙৰ নামেৰে এখন বিদ্যালয়ো আছে পাকিস্তানৰ জন্মগ্ৰহণ কৰা গাঁৱত। ইয়াক ‘মনমোহন সিং চৰকাৰী বালক বিদ্যালয়’ বুলি জনা যায়। ড° মনমোহন সিঙে প্ৰাৰম্ভিক পঢ়া-শুনা এইখন বিদ্যালয়তে কৰিছিল।