বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত ফুলৰ মালা… জেমছ ৱেবে আৱিস্কাৰ কৰিলে ২০ তাৰকাৰাজ্যৰ লতা

জেমছ ৱেব স্পেচ টেলিস্কোপে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ আৰম্ভণিৰ এক আচৰিত ছবি পঠিয়াইছে । সমগ্ৰ শৃংখলটো ১ কোটি ৩০ লাখ আলোকবৰ্ষতকৈও অধিক সময়লৈকে বিস্তৃত ।

আমেৰিকাৰ জেমছ ৱেব স্পেচ টেলিস্কোপে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ আৰম্ভণিৰ আটাইতকৈ আচৰিত ছবি পঠিয়াইছে । বিজ্ঞানীসকলে ইয়াৰ নাম ৰাখিছে “কচমিক ভাইন”। ই এক উজ্জ্বল, ধনু আকৃতিৰ গঠন যি একেলগে সংযুক্ত কমেও ২০টা নতুনকৈ গঠিত তাৰকাৰাজ্যৰে গঠিত । সমগ্ৰ শৃংখলটো ১ কোটি ৩০ লাখ আলোকবৰ্ষতকৈও অধিক সময়লৈকে বিস্তৃত ।

ইয়াৰ সৃষ্টি কেতিয়া হৈছিল ?

এই ছবিখন সেই সময়ৰ যেতিয়া বিগ বেঙৰ মাত্ৰ ১.৮ বিলিয়ন বছৰ পাৰ হৈ গৈছিল, অৰ্থাৎ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডখন তেতিয়াও সৰু আছিল । পুৰণি বৈজ্ঞানিক তত্ত্ব অনুসৰি ইমান বৃহৎ আৰু সংগঠিত গাঁথনি সেই সময়ত গঠন হ’ব নোৱাৰিলেহেঁতেন ।

এই লতাৰ বিশেষত্ব কি ?

-প্ৰতিটো তাৰকাৰাজ্যত দ্ৰুতগতিত নতুন তৰা গঠন হৈছে ।

-কিছুমান তাৰকাৰাজ্য ইমান দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায় যে গেছ শেষ হৈ শান্ত হয় ।

-এইটোৱেই হৈছে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু দীঘলীয়া ঘাইপথ, য’ত পদাৰ্থ প্ৰবাহিত হৈ বৃহৎ গঠন নিৰ্মাণ কৰে ।

-এই সকলোবোৰ তাৰকাৰাজ্যক এটা পাতল মহাজাগতিক ফিলামেণ্টেৰে সংযুক্ত কৰা হৈছে । আজি আমি দেখা বিশাল তাৰকাৰাজ্যৰ থুপবোৰ এই সূতাবোৰৰ ওপৰত গঠিত ।

কিয় চিন্তিত বিজ্ঞানীসকল ?

বৰ্তমানৰ তত্ত্বসমূহৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ইমান কম সময়ৰ ভিতৰতে ইমান বৃহৎ গঠন নিৰ্মাণ হ’ব নোৱাৰিলেহেঁতেন । অৰ্থাৎ মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তিয়ে পূৰ্বতে ভবাতকৈ বহু বেছি দ্ৰুতগতিত পদাৰ্থ সংগ্ৰহ কৰিছিল । আমি বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ জন্ম আৰু বৃদ্ধিৰ সমগ্ৰ কাহিনীটো পুনৰ লিখিব লাগিব । ডাৰ্ক মেটাৰৰ জাল (যি বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ মেৰুদণ্ড হিচাপে কাম কৰে) অতি সোনকালে গঠন হৈছিল ।

এই প্ৰতিচ্ছবি কেনেকৈ আহিল ?

এইখন এখন ইনফ্ৰাৰেড ছবি যিয়ে আমাৰ কাষ পাবলৈ ১১ বিলিয়ন বছৰতকৈও অধিক সময় ভ্ৰমণ কৰি আহিছে । কেৱল জেমছ ৱেব টেলিস্কোপে ইমান দূৰৈৰ আৰু স্পষ্ট ছবি ইনফ্ৰাৰেডত ধৰিব পাৰে ।

লগতে পঢ়ক : একেটা কক্ষপথতে নতুন মহাকাশ কেন্দ্ৰ; মহাকাশতো দৃশ্যমান ভাৰত-ৰাছিয়াৰ বন্ধুত্ব

বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ডিজিটেল কেমেৰাই ল’লে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰথমখন ফটো…

ডিজিটেল কেমেৰাই ল’লে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰথমখন ফটো


২০২৫ চনৰ ২৩ জুনত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ডিজিটেল কেমেৰাটোৱে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰথম ছবি প্ৰকাশ কৰে, য’ত ৰঙীন নীহাৰিকা, তৰা আৰু তাৰকাৰাজ্য আদি আছিল । এই ডিজিটেল কেমেৰাটো চিলিৰ এটা পাহাৰত অৱস্থিত ভেৰা চি ৰুবিন মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰত স্থাপন কৰা হৈছে । আমেৰিকাৰ নেচনেল ছায়েন্স ফাউণ্ডেশ্যন আৰু আমেৰিকাৰ শক্তি বিভাগৰ ধনেৰে নিৰ্মাণ কৰা এই মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰটোৱে আগন্তুক ১০ বছৰলৈ দক্ষিণৰ আকাশৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰিব
ইয়াৰ প্ৰথম ছবিত ট্ৰাইফিড আৰু লেগুন নেবুলাৰ লগতে বাৰ্গো ক্লাষ্টাৰৰ তাৰকাৰাজ্যসমূহো দেখা যায় । এই মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰৰ লক্ষ্য হৈছে ২০ বিলিয়ন তাৰকাৰাজ্যৰ ছবি লোৱা । লক্ষ্য হৈছে নতুন গ্ৰহাণু আৰু অন্যান্য আকাশী পদাৰ্থ আৱিষ্কাৰ কৰা ।


সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ২৬৮২ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত চিলিৰ চেৰ’ পাচন পৰ্বতত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে ভেৰা চি ৰুবিন মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰ । এই ঠাইখন নিশাৰ আকাশ নিৰীক্ষণৰ বাবে আদৰ্শ, কিয়নো ইয়াত বায়ুমণ্ডলৰ হস্তক্ষেপ কম । মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰটোৰ মূল অংশ হৈছে ইয়াৰ লেগেচি চাৰ্ভে অৱ স্পেচ এণ্ড টাইম (LSST) কেমেৰা, যিটো এতিয়ালৈকে নিৰ্মিত আটাইতকৈ ডাঙৰ ডিজিটেল কেমেৰা । এই কেমেৰাটোৰ খৰচ প্ৰায় ৪০০০ কোটি টকা । ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ২০ বছৰ সময় লাগিছিল ।


১৯৭০ চনত ডাৰ্ক মেটাৰৰ প্ৰথম প্ৰমাণ প্ৰদান কৰা ভেৰা ৰুবিনৰ নামেৰে এই মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে । ডাৰ্ক মেটাৰ হৈছে এক ৰহস্যময় পদাৰ্থ যিয়ে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰায় ২৭% অংশ গঠন কৰে যদিও দৃশ্যমান নহয় । বিজ্ঞানীসকলে আশা কৰিছে যে এই কেমেৰাই ডাৰ্ক মেটাৰ আৰু ডাৰ্ক এনাৰ্জীৰ (যি বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ ৬৮% অংশ গঠন কৰে) ৰহস্য সমাধানত সহায় কৰিব ।


বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ডিজিটেল কেমেৰা-
এই ডিজিটেল কেমেৰাৰ কাৰিকৰী বৈশিষ্ট্যই ইয়াক বিশেষ কৰি তুলিছে । এই কেমেৰাটো ইমানেই শক্তিশালী যে ইয়াৰ সহায়ত চন্দ্ৰত গলফ বল এটাও দেখা পোৱা যাব । ইয়াৰ কিছুমান মূল বৈশিষ্ট্য হ’ল-
ৰিজ’লিউচন : ৩.২ গিগাপিক্সেল (৩২০০ মেগাপিক্সেল) কেমেৰা, যিটো সাধাৰণ স্মাৰ্টফোন কেমেৰা (১২-৪৮ মেগাপিক্সেল)তকৈ হাজাৰ হাজাৰ গুণে উন্নত । ই প্ৰতিখন ছবিত ১৫ মেগাবাইট ডাটা কেপচাৰ কৰে, যিয়ে প্ৰতি নিশা ২০ টেৰাবাইট ডাটা উৎপন্ন কৰে ।


লেন্স আৰু চেন্সৰ : কেমেৰাত ৫.১ ফুট বহল প্ৰাইমেৰী মিৰ’ৰ আৰু ৩.৪ ফুট ছেকেণ্ডাৰী মিৰ’ৰ আছে । ইয়াত ১৮৯টা চাৰ্জ-কাপল্ড ডিভাইচ চেন্সৰ আছে, যিয়ে হাই ৰিজ’লিউচন আৰু সংবেদনশীলতা প্ৰদান কৰে । নাছাৰ তথ্য অনুসৰি এই কেমেৰাই ৭টা ৰঙত (বেণ্ড) ছবি ল’ব পাৰে, যিয়ে আকাশী পদাৰ্থৰ ৰং আৰু গঠন প্ৰকাশ কৰে ।


ফিল্ড অৱ ভিউ : ই এটা সময়ত ৯.৬ বৰ্গ ডিগ্ৰী আকাশ সামৰি লয়, যিটো ৪০টা পূৰ্ণিমাৰ সমতুল্য । ই প্ৰতি তিনি নিশাৰ মূৰে মূৰে সমগ্ৰ দক্ষিণৰ আকাশ স্কেন কৰিব পাৰে ।


ডাটা প্ৰচেছিং : কেমেৰাই এ আই আৰু মেচিন লাৰ্নিং ব্যৱহাৰ কৰি ডাটা বিশ্লেষণ কৰে । ১০ বছৰত ই ১৫ পেটাবাইট ডাটা সংগ্ৰহ কৰিব, যিটো লাখ লাখ ঘণ্টাৰ ভিডিঅ’ৰ সমতুল্য ।


প্ৰথম ছবি : বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ আভাস


২০২৫ চনৰ ২৩ জুনত মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰথম ছবি প্ৰকাশ কৰে । এই ছবিসমূহৰ ভিতৰত আছে…
ট্ৰিফিড নেবুলা (M20): ধনু নক্ষত্ৰমণ্ডলত ই ৮০০০ আলোকবৰ্ষ দূৰত । ধূলি আৰু গেছৰ ডাৱৰেৰে গঠিত তিনিটা অংশ (trifid)ৰ পৰা ইয়াৰ নাম আহিছে । ছবিখনত ৰঙা, নীলা আৰু সেউজীয়া ডাৱৰ দেখা গৈছিল, যিয়ে তৰাৰ জন্মৰ ইংগিত দিয়ে ।


লেগুন নেবুলা (M8) : ই ৪১০০ আলোকবৰ্ষ দূৰত্বত অৱস্থিত । ইয়াৰ ১১০ আলোকবৰ্ষ জুৰি বিয়পি আছে । ইয়াত উজ্জ্বল তৰা আৰু গেছ ডাৱৰ দেখা যায়, যাৰ বাবে ই এক ৰঙীন দৃশ্য ।


বাৰ্গো ক্লাষ্টাৰ : ইয়াৰ দূৰত্ব ৫৪ নিযুত আলোকবৰ্ষ । ইয়াত ২০০০ৰো অধিক তাৰকাৰাজ্য আছে, ইয়াৰে দুটা নীলা সৰ্পিল তাৰকাৰাজ্য বিশেষ আছিল । এই ছবিখনে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ বিশালতা আৰু সৌন্দৰ্য্য দেখুৱাইছে ।

লগতে পঢ়ক : মহাকাশত ৰচিলে ইতিহাস; ২৮ ঘণ্টীয়া যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰি ISS ত উপস্থিত শুভাংশু শুক্লা

বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ এই অংশত ঘটি আছে ৰহস্যজনক কাণ্ড;  বিজ্ঞানীসকলে লাভ কৰিছে বৃহৎ বিস্ফোৰণৰ তথ্য

আমাৰ তাৰকাৰাজ্যৰ ওচৰত লাৰ্জ মৈগেলৈনিক ক্লাউড (LMC)  নামৰ এটা সৰু গেলেক্সি আছে । ইয়াত উপস্থিত থকা এটা তৰাই শেহতীয়াকৈ আটাইতকৈ বৃহৎ আৰু উত্তপ্ত বিস্ফোৰণ কৰে।

বিজ্ঞানীসকলে ইয়াৰ নাম LMCN 1968-12a ৰাখিছে। এইটো এটা “পুনৰাবৃত্তিমূলক ন’ভা”, অৰ্থাৎ বাৰে বাৰে বিস্ফোৰণ হোৱা তৰা।

এইটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে হৈছে যেতিয়া আমাৰ তাৰকাৰাজ্যৰ বাহিৰৰ কোনো নোভাক নিয়াৰ ইনফ্ৰাৰেড পোহৰত অধ্যয়ন কৰা হৈছে।

নোভা তেতিয়া হয় যেতিয়া এটা বগা বৌমন তৰাই সংগী তৰাৰ পৰা গেছ চুৰি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। লাহে লাহে এই গেছে এটা বৃদ্ধি ডিস্ক গঠন কৰে, য’ত প্ৰচণ্ড তাপ আৰু চাপ বৃদ্ধি পায়।

যেতিয়া এই উষ্ণতাই এটা নিৰ্দিষ্ট সীমা অতিক্ৰম কৰে, তেতিয়া হাইড্ৰজেন সংযোজন আৰম্ভ হয় আৰু তাপপাৰমাণৱিক বিস্ফোৰণ ঘটে।

এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত উজ্জ্বল বিস্ফোৰণ ঘটে যিটো কেইসপ্তাহমান বা কেইমাহমান ধৰি চলি থাকে। কিন্তু নোভাত তৰাটো ধ্বংস নহয়, আনহাতে ছুপাৰন’ভাত সমগ্ৰ তৰাটো বিস্ফোৰণ হৈ ধ্বংস হৈ যায়।

LMCN 1968-12a কিয় বিশেষ?

১৯৬৮ চনত এই নোভা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু ১৯৯০ চনৰ পৰা প্ৰতিটো বিস্ফোৰণৰ তথ্য পোৱা গৈছে।ইয়াৰ শেহতীয়া বিস্ফোৰণ ২০২৪ চনৰ আগষ্ট মাহত হৈছিল।

বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, এইবাৰ বিস্ফোৰণৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা গেছৰ তাপ ৫৪ লাখ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট (৩০ লাখ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ) পৰ্যন্ত হয়।

এই নোভা অধ্যয়ন কৰিবলৈ চিলিত অৱস্থিত মেগেলান বাডে টেলিস্কোপ আৰু মিথুন দক্ষিণ টেলিস্কোপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। প্ৰথমে ৯ তাৰিখ আৰু তাৰ পিছত ২২ তাৰিখে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল।

আটাইতকৈ আচৰিত কথাটো আছিল প্ৰচণ্ড তীব্ৰতাৰে ছিলিকনৰ উপস্থিতি। বিজ্ঞানীসকলে চালফাৰ, ফছফৰাছ, কেলচিয়াম আৰু এলুমিনিয়াম আদিও বিচাৰি পোৱাৰ আশা কৰিছিল যদিও সেইবোৰ নোহোৱা হৈছিল। নোভাত ধাতুৰ অভাৱৰ বাবে বিস্ফোৰণটো অধিক শক্তিশালী আৰু গৰম হৈ পৰিছিল।

বৃহৎ মেগেলানিক ডাৱৰত ধাতুৰ পৰিমাণ কম। যেতিয়া কোনো তৰাত হাইড্ৰজেন আৰু হিলিয়ামৰ বাহিৰে আন গধুৰ মৌল (যেনে লোহা, কাৰ্বন, চিলিকন)ৰ অভাৱ হয় তেতিয়া বিস্ফোৰণটো আগৰ তুলনাত অধিক হিংস্ৰ হ’ব পাৰে।

এনে কম ধাতুৰ ব্যৱস্থাত বগা বামন তৰাটোৱে সংগীতকৈ অধিক গেছ জমা কৰে আৰু যেতিয়া ই বিস্ফোৰণ কৰে তেতিয়া ই অত্যন্ত শক্তিশালী হৈ পৰে।