‘২০৩৫ চনৰ ভিতৰত হ’ব ভাৰতৰ নিজৰ মহাকাশ কেন্দ্ৰ’, কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীৰ ডাঙৰ ঘোষণা

মহাকাশ ক্ষেত্ৰত ভাৰতে ইটোৰ পিছত সিটোকৈ নতুন কৃতিত্ব অৰ্জন কৰিছে । শেহতীয়াকৈ কেন্দ্ৰীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী ড° জিতেন্দ্ৰ সিঙে এক ডাঙৰ ঘোষণা কৰিছে । তেওঁ কয় যে ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত ভাৰতৰ ওচৰত নিজৰ মহাকাশ কেন্দ্ৰ থাকিব ।

কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয়, ‘২০৩৫ চনৰ ভিতৰত আমি নিজাকৈ মহাকাশ কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ওলাইছো । ইয়াক ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰ বুলি জনা যাব । ইয়াৰ বাহিৰেও ২০৪০ চনৰ ভিতৰত আমি এজন ভাৰতীয় চন্দ্ৰত অৱতৰণ কৰাব পাৰিম ।‘

ফেব্ৰুৱাৰী মাহত এই কথা ঘোষণা কৰিছিল প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে-

ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত তিৰুৱনন্তপুৰমত গগনযান অভিযানৰ মহাকাশচাৰীৰ নাম ঘোষণা কৰাৰ পিছত ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত ভাৰতৰ নিজা মহাকাশ কেন্দ্ৰ হ’ব বুলি কৈছিল । এতিয়া এই সপোন যেন অতি সোনকালে বাস্তৱত পৰিণত হ’ব । উল্লেখ্য যে, এতিয়ালৈকে বিশ্বত মাত্ৰ দুটা মহাকাশ কেন্দ্ৰ আছে আৰু যদি ভাৰতে সঁচাকৈয়ে নিজাকৈ মহাকাশ কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰে, তেন্তে ই কেৱল এক ঐতিহাসিক কৃতিত্বই নহয়, ভাৰত বিশ্বৰ তৃতীয়খন দেশ হিচাপে পৰিগণিত হ’ব যাৰ নিজৰ মহাকাশ কেন্দ্ৰ আছে ।

BAS ৰ বাবে পৰিকল্পনা উন্মোচন-

ভাৰতৰ প্ৰথম মহাকাশ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলগীয়া ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰ (BAS)ৰ পৰিকল্পনা উন্মোচন কৰিছে ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাই । ৫২ টন ওজনৰ এই বি এ এছত প্ৰথমে তিনিজন মহাকাশচাৰীক আতিথ্য প্ৰদান কৰা হ’ব । অৱশ্যে ভৱিষ্যতে ইয়াৰ ক্ষমতা ৬লৈ বৃদ্ধি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে । এই গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য পোহৰলৈ আহিছে বাংগালুৰুৰ ইউ আৰ ৰাও উপগ্ৰহ কেন্দ্ৰত আয়োজিত কানাড়া কাৰিকৰী আলোচনা চক্ৰত ।

ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰ (BAS) কি ?

BAS হৈছে এটা মডিউলাৰ মহাকাশ কেন্দ্ৰ যিটো ভাৰতে জীৱ বিজ্ঞান, চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ দৰে ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাক সহায় কৰিবলৈ আৰু মহাকাশ অন্বেষণ বৃদ্ধিৰ বাবে বিকশিত কৰি আছে । ইয়াৰ প্ৰথম মডিউল ২০২৮ চনত এল ভি এম৩ লঞ্চ বাহনে উৎক্ষেপণ কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে, অৰ্থাৎ চাৰি বছৰৰ পাছত মহাকাশত ভাৰতৰ কাম আৰম্ভ হ’ব । কিন্তু এই ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰটো ২০৩৫ চনত সম্পূৰ্ণৰূপে সম্পূৰ্ণ হ’ব, যেতিয়া ইয়াৰ আন মডিউলসমূহ ছেট কৰা হ’ব ।

মহাকাশ কেন্দ্ৰ কি ?

মহাকাশ কেন্দ্ৰ প্ৰকৃততে এক মহাকাশযান, যি মহাকাশত দীৰ্ঘদিন থাকিবলৈ সক্ষম, সেয়েহে ইয়াক মহাকাশৰ ঘৰ বুলি ক’ব পাৰি । ই এটা কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ, য’ত মহাকাশচাৰীসকল থাকিবলৈ আৰু মহাকাশযান থাকিবলৈ ডকিং পৰ্ট আছে । প্ৰায়ে বৈজ্ঞানিক উদ্দেশ্যত মহাকাশ কেন্দ্ৰসমূহ উৎক্ষেপণ কৰা হয় যদিও ইয়াৰ পৰা সামৰিক উৎক্ষেপণো হৈছে, সেয়েহে মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ গুৰুত্ব অতি উচ্চ ।

এতিয়ালৈকে বিশ্বত মাত্ৰ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰ আছিল, যিটো নাছাই বহু দেশৰ সহযোগত প্ৰস্তুত কৰিছিল । কিন্তু, এতিয়া চীনেও নিজৰ মহাকাশ কেন্দ্ৰ প্ৰস্তুত কৰিছে । গতিকে এতিয়া মহাকাশত দুটা মহাকাশ কেন্দ্ৰ আছে । যদি ভাৰতে নিজাকৈ মহাকাশ কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰে তেন্তে এনে কৰা তৃতীয়খন দেশ হ’ব, যাৰ নাম ‘ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰ’ (BSS) ৰখা হৈছে ।

এখন বাহনৰ পৰা আন এখন বাহনলৈ যোৱাৰ কৌশল, ডিচেম্বৰ মাহত ইছৰোই কোনটো মিছনৰ বাবে চলাইছে প্ৰস্তুতি ?

মহাকাশত নতুন ইতিহাস সৃষ্টি কৰা ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা ইছৰোই নিজৰ বাবে অধিক লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছে । ডিচেম্বৰ মাহত ঐতিহাসিক অভিযানৰ বাবে সাজু হৈছে ইছৰো । ইছৰোৰ অধ্যক্ষ এছ. সোমনাথে অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ শ্ৰীহৰিকোটাত কয় যে ইছৰোই নিজৰ নিৰ্ভৰযোগ্য পোলাৰ উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ বাহন পি এছ এল ভিৰ জৰিয়তে ‘স্পেডেক্স’ নামৰ ‘স্পেচ ডকিং’ প্ৰযুক্তি প্ৰদৰ্শন কৰিব । এই অভিযান মহাকাশ খণ্ডত ভাৰতৰ নতুন সামৰ্থৰ প্ৰদৰ্শনী হিচাপে প্ৰমাণিত হ’ব ।

‘স্পেচ ডকিং’ প্ৰযুক্তি কি ?

প্ৰকৃততে মহাকাশ ডকিং হৈছে এক অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তি, যাৰ জৰিয়তে মহাকাশত দুখন বাহন সংযোগ কৰিব পৰা যায় । এই প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত মহাকাশচাৰীসকলে এখন মহাকাশযানৰ পৰা আন এখন যানলৈ যাব পাৰে । মহাকাশ কেন্দ্ৰ বা মানৱবাহী অভিযানৰ কথা আহিলে ইয়াৰ গুৰুত্ব আৰু অধিক বৃদ্ধি পায় । এই প্ৰযুক্তিয়ে ভাৰতক ভৱিষ্যতে নিজাকৈ মহাকাশ কেন্দ্ৰ আৰু চন্দ্ৰযান-৪ প্ৰকল্প নিৰ্মাণত সহায় কৰিব ।

স্পেডেক্স মিছনৰ প্ৰস্তুতি-

এছ. সোমনাথে কয় যে এই অভিযানৰ বাবে ৰকেটটো প্ৰস্তুত কৰা হৈছে । বেংগালুৰুস্থিত ইছৰোৰ বিজ্ঞানীসকলে চলিত মাহৰ শেষৰ ফালে ইয়াক উৎক্ষেপণ কৰাৰ আশা প্ৰকাশ কৰিছে । তেওঁ কয় যে ডিচেম্বৰ মাহত ইছৰোই পি এছ এল ভি-চি৬০ মিছন আৰম্ভ কৰিব, য’ত স্পেডেক্সৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হ’ব । বৰ্তমান এই অভিযানৰ সৈতে জড়িত চূড়ান্ত পৰ্যায়ৰ কাম সম্পূৰ্ণ হৈ আছে ।

প্ৰ’বা-৩ মিছনৰ সফলতা-

বৃহস্পতিবাৰে ইছৰোই পি এছ এল ভি-চি৫৯ৰ জৰিয়তে সফলতাৰে ‘প্ৰ’বা-৩’ অভিযান আৰম্ভ কৰে । এই অভিযান আছিল সূৰ্য আৰু ইয়াৰ গ্ৰহসমূহৰ অধ্যয়ন । ইছৰোৱে ইউৰোপীয় মহাকাশ সংস্থাৰ (ESA) দুটা উপগ্ৰহ কক্ষপথত স্থাপন কৰিছিল । এই কৃতিত্বৰ বাবে এছ. সোমনাথে নিউস্পেচ ইণ্ডিয়া লিমিটেড আৰু ই এছ এৰ বিজ্ঞানীসকলক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে ।

ভাৰতৰ মহাকাশ কাৰ্যসূচীত নতুন অধ্যায়-

ইছৰোৰ মহাকাশ কাৰ্যসূচীত স্পেডেক্স অভিযান এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ । মহাকাশ ডকিং প্ৰযুক্তিয়ে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষমতাক নতুন উচ্চতালৈ লৈ যোৱাই নহয়, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা আৰু ভৱিষ্যতৰ অভিযানৰ পথো মুকলি কৰিব । মহাকাশ খণ্ডত ভাৰতৰ বাবে এয়া এক ডাঙৰ কৃতিত্ব হ’ব ।

ইউৰোপীয় মহাকাশ সংস্থাৰ বাবে ইছৰোৰ অভিযানৰ কাউণ্টডাউন, আজি শ্ৰীহৰিকোটাৰ পৰা উৎক্ষেপণ কৰা হ’ব  প্ৰ’বা-৩ অভিযান

ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাৰ বাণিজ্যিক অভিযানৰ বাবে মঙলবাৰৰ পৰা ২৫ ঘণ্টীয়া কাউণ্টডাউন অব্যাহত আছে । এই অভিযানৰ অধীনত ইছৰোৱে ইউৰোপীয় মহাকাশ সংস্থা (ই এছ এ)ৰ প্ৰ’বা-৩ (PROBA-3) মহাকাশযান ৪ ডিচেম্বৰত মহাকাশলৈ প্ৰেৰণ কৰিব ।

ইছৰোৰ বিষয়াসকলে এই সন্দৰ্ভত তথ্য দিছিল । বুধবাৰৰ এই উৎক্ষেপণ প্ৰযুক্তি প্ৰদৰ্শন অভিযান হ’ব বুলিও তেওঁলোকে কয় । ইছৰোৰ বাণিজ্যিক শাখা নিউস্পেচ ইণ্ডিয়া লিমিটেডে ইউৰোপীয় মহাকাশ সংস্থাৰ এই বাহনখন উৎক্ষেপণ কৰিব । মঙলবাৰে বিয়লি ৩:০৮ বজাৰ পৰা ২৫ ঘণ্টীয়া কাউণ্টডাউন আৰম্ভ হয় । তেতিয়াৰ পৰাই উৎক্ষেপণৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰস্তুতিৰ কাম চলি আছে ।

অনবৰ্ড অটোনমিটিৰ প্ৰকল্পত (প্ৰবা-৩) দুটা উপগ্ৰহ আছে যি একেলগে সংযুক্ত । দুয়ো একেলগে উৰিব আৰু সূৰ্যৰ বাহিৰৰ বায়ুমণ্ডল অধ্যয়ন কৰিবলৈ পৃথিৱীলৈ অণুবীক্ষণিক তথ্য প্ৰেৰণ কৰিব । দুটা উপগ্ৰহ থকা এই বাহনখন বিশ্বৰ ভিতৰতে প্ৰথমখন বাহন বুলি গণ্য কৰা হৈছে ।

কাইলৈ ইছৰোৱে উৎক্ষেপণ কৰিব বিশেষ মিছন, কি এই অভিযান… এনেকৈ চাব পাৰিব লাইভ

ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ISRO) য়ে কাইলৈ ​​অৰ্থাৎ ২০২৪ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰ তাৰিখে বিয়লি ৪:০৮ বজাত ইউৰোপীয় মহাকাশ সংস্থা (ESA) ৰ Proba-3 Mission উৎক্ষেপণ কৰিবলৈ ওলাইছে । শ্ৰীহৰিকোটাৰ সতীশ ধাৱান মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ ১ নং লঞ্চ পেডৰ পৰা পি এছ এল ভি-এক্সএল ৰকেটৰ জৰিয়তে উৎক্ষেপণ কৰা হব এই অভিযান ।

এই উৎক্ষেপণ আপুনি ইউটিউবত লাইভ চাব পাৰিব বা ইছৰোৰ চাইটতো লাইভ লিংক খোলা থাকিব । ইউটিউব লিংক – https://www.youtube.com/live/PJXXLLw0PBI

ইছৰোৰ এই বিশেষ ৰকেটৰ বিষয়ে জানক…

এই অভিযানত ইছৰোৱে PSLV-C59 ৰকেটৰ সহায় লৈছে । ইয়াত C59 আচলতে ৰকেট উৎক্ষেপণৰ ক’ড । এইটো হ’ব পি এছ এল ভি ৰকেটৰ ৬১ সংখ্যক উৰণ আৰু পি এছ এল ভি-এক্সএলৰ ২৬ সংখ্যক উৰণ । এই ৰকেটৰ উচ্চতা ১৪৫.৯৯ ফুট । উৎক্ষেপণৰ সময়ত ইয়াৰ ওজন হ’ব ৩২০ টন । এইটো চাৰিটা ষ্টেজৰ ৰকেট । এই ৰকেটে প্ৰায় ২৬ মিনিটত প্ৰ’বা-৩ উপগ্ৰহটোক ৬০০ X ৬০,৫৩০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ উপবৃত্তাকাৰ কক্ষপথত স্থান দিব ।

Proba-3 উপগ্ৰহৰ বিষয়ে জানক…

প্ৰ’বা-৩ হৈছে বিশ্বৰ প্ৰথমটো precision formation flying উপগ্ৰহ । অৰ্থাৎ ইয়াত এটা নহয় দুটা উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ কৰা হ’ব । যাৰ মুঠ ওজন হ’ব ৫৫০ কেজি । প্ৰথমখন হৈছে ক’ৰ’নাগ্ৰাফ মহাকাশযান আৰু দ্বিতীয়খন হৈছে অকুলটাৰ মহাকাশযান ।

ইছৰোৱে গ্ৰহণ কৰিছে ডাঙৰ পদক্ষেপ : ISRO: PSLV-XL জৰিয়তে উৎক্ষেপণ কৰিব দেশৰ প্ৰথমটো AI পৰীক্ষাগাৰ, ইয়াৰ লাভ হ’ব ?

ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাই (ISRO) পি এছ এল ভি (PSLV)ত মহাকাশলৈ উচ্চাভিলাষী প্ৰবা-৩ (Proba-3) অভিযান আৰম্ভ কৰিবলৈ সাজু হৈছে । অৱশ্যে, ই মহাকাশলৈ পঠোৱা একমাত্ৰ পেলোড নহয় । হায়দৰাবাদস্থিত মহাকাশ প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান টেকমটুস্পেচে মহাকাশত ভাৰতৰ প্ৰথমটো কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা পৰীক্ষাগাৰ মাই অৰ্বিটেল ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ – টেকন’লজি ডেম’ষ্ট্ৰেটৰ (এম অ’ আই-টি ডি)ৰ সৈতে পি এছ এল ভি-এক্সএল আছে, যি হৈছে মহাকাশত ভাৰতৰ প্ৰথম কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষণাগাৰ । ৪ ডিচেম্বৰত এই অভিযানটো পি এছ এল ভি ৰকেটত উৎক্ষেপণ কৰা হ’ব, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে কক্ষপথত বাস্তৱ-সময়ৰ তথ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ জৰিয়তে মহাকাশ গৱেষণাত বিপ্লৱ অনা ।

মহাকাশ খণ্ডত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কাৰ্যকলাপৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা চৰকাৰী সংস্থা IN-SPACe Technology Centreৰ সহযোগত এম অ’ আই-টি ডি প্লেটফৰ্ম প্ৰস্তুত কৰা হৈছে । আহমেদাবাদৰ ইন-স্পেচে এম অ’ আই-টি ডি প্লেটফৰ্মৰ পৰীক্ষণ আৰু বৈধকৰণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সুবিধা প্ৰদান কৰিছে, যিটো উপগ্ৰহটো পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত এক উল্লেখযোগ্য প্ৰত্যাহ্বান । বৰ্তমান ক্লাউড আৱৰণৰ দৰে কাৰকৰ বাবে উপগ্ৰহৰ তথ্যৰ ৪০% পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰযোগ্য নহ’ব পাৰে, যাৰ ফলত প্ৰক্ৰিয়াকৰণত কেইবা সপ্তাহো পলম হ’ব পাৰে । মহাকাশত পোনপটীয়াকৈ তথ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰি এম অ’ আই-টি ডিৰ লক্ষ্য হৈছে অতি দ্ৰুত আৰু কম খৰচত তথ্য প্ৰদান কৰা ।

টেকমিটুস্পেচৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া ৰৌণক কুমাৰ সমনত্ৰই কয় যে, ‘এম অ’ আই-টি ডিয়ে মহাকাশ উদ্যোগ বিশেষকৈ পৃথিৱী পৰ্যবেক্ষণক লাখ লাখ অনুৰাগী আৰু গৱেষকৰ বাবে মুকলি কৰি দিব । তেওঁ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত মানৱ সৃষ্টিশীলতাক মুকলি কৰিবলৈ মহাকাশ প্ৰযুক্তিৰ ব্যাপক প্ৰৱেশৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে । ব্যৱহাৰকাৰীসকলে অৰ্বিটলেবৰ জৰিয়তে উপগ্ৰহৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিব, যিটো ৱেব-ভিত্তিক কনছ’লে তেওঁলোকক পৰিৱেশ নিৰীক্ষণ, বনাঞ্চল ধ্বংস অনুসৰণ  আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন ধৰা পেলোৱাৰ দৰে জটিল কামৰ বাবে এ আই মডেল আপলোড কৰাৰ অনুমতি দিয়ে ।

ইতিমধ্যে এই প্লেটফৰ্মে প্ৰথম গৱেষণা অংশীদাৰ লাভ কৰিছে, য’ত আছে মালয়েছিয়াৰ এখন বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ভাৰতীয় বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দল । শ্ৰেষ্ঠ উন্নত এ আই প্ৰযুক্তিৰে সজ্জিত এম অ’ আই-টি ডি মহাকাশত ডাটা চেণ্টাৰ নিৰ্মাণৰ দিশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ । এই অভিযানে কেৱল পৃথিৱী অধ্যয়নৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰাই নহয়, ভৱিষ্যতৰ মহাকাশভিত্তিক কম্পিউটিং প্ৰযুক্তিৰ ভেটিও স্থাপন কৰে ।