ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ দিৱস : পি এছ এল ভিৰ পৰা গগণযানলৈ… ভাৰতৰ মহাকাশ সফলতা
ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ দিৱস
আজি, ২৩ আগষ্টত সমগ্ৰ দেশতে ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ দিৱস উদযাপন কৰা হৈছে । চন্দ্ৰযান-৩ৰ ঐতিহাসিক অৱতৰণ (২৩ আগষ্ট ২০২৩)ৰ স্মৃতিত এই দিৱস উদযাপন কৰা হয় । কিয়নো এই দিনটোতে চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুত ভৰি দিয়া বিশ্বৰ প্ৰথমখন দেশ হিচাপে পৰিগণিত গৈছিল ভাৰত ।
এইবাৰ নতুন দিল্লীৰ ভাৰত মণ্ডপমত অনুষ্ঠিত দুদিনীয়া অনুষ্ঠানত (২২-২৩ আগষ্ট) ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাই নিজৰ সাফল্য আৰু ভৱিষ্যতৰ পৰিকল্পনা প্ৰদৰ্শন কৰে । পি এছ এল ভিৰ পৰা গগণযান আৰু ইণ্ডিয়ান স্পেচ ষ্টেচন (বি এ এছ)লৈকে ভাৰতৰ মহাকাশ যাত্ৰা গৌৰৱৰ বিষয় ।
ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ দিৱসৰ গুৰুত্ব-
২০২৩ চনৰ ২৩ আগষ্টত চন্দ্ৰযান-৩ৰ বিক্ৰম লেণ্ডাৰ আৰু প্ৰজ্ঞান ৰভাৰে চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুত সফল অৱতৰণ কৰে । এইটো আছিল ভাৰতৰ মহাকাশ সামৰ্থ্যৰ প্ৰতীক, কিয়নো এই অঞ্চলটো আগতে কেতিয়াও অন্বেষণ কৰা হোৱা নাছিল । এই সাফল্যই ভাৰতক আমেৰিকা, ৰাছিয়া আৰু চীনৰ পিছত চন্দ্ৰত উপনীত হোৱা চতুৰ্থখন দেশ হিচাপে গঢ়ি তোলে ।
২০২৫ বৰ্ষৰ এই অনুষ্ঠান বিশেষ আছিল, কাৰণ ইছৰোৱে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ (BAS) মডেল বিশ্ববাসীৰ আগত উন্মোচন কৰে । বিশেষকৈ সহস্ৰাধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু যুৱক-যুৱতীসকলে এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে ।
ইছৰোৰ ডাঙৰ কৃতিত্ব-
ইছৰোৱে বিগত কেইটামান দশকত বহু ঐতিহাসিক সাফল্য লাভ কৰিছে…
পি এছ এল ভি : ভাৰতৰ বিশ্বাসযোগ্য ৰকেট
পোলাৰ ছেটেলাই লঞ্চ ভেহিকল (PSLV) হৈছে ইছৰোৰ আটাইতকৈ বিশ্বাসযোগ্য ৰকেট, যিয়ে ১৯৯৩ চনৰ পৰা ৫০টাতকৈও অধিক সফল অভিযান সম্পূৰ্ণ কৰিছে । ই সূৰ্য্যৰ সমকালীন আৰু নিম্ন পৃথিৱীৰ কক্ষপথলৈ উপগ্ৰহ প্ৰেৰণ কৰাত বিশেষজ্ঞ । তাৰ প্ৰধান কৃতিত্ব…
চন্দ্ৰযান-১ (২০০৮) : ভাৰতৰ প্ৰথম চন্দ্ৰ অভিযান, য’ত চন্দ্ৰত পানীৰ অণু আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল ।
মংগলযান (২০১৩) : ভাৰতৰ প্ৰথম মংগল অভিযান, যিটো প্ৰথম প্ৰচেষ্টাতে নিজেই সফল হৈছিল । ই আছিল বিশ্বৰ কম খৰছী মংগল অভিযান, যাৰ ব্যয় আছিল ৪৫০ কোটি টকা ।
১০৪টা উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ (২০১৭) : পি এছ এল ভিয়ে একেলগে ১০৮টা উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ কৰি বিশ্ব অভিলেখ সৃষ্টি কৰে ।
পি এছ এল ভিয়ে ভাৰতক নেভিগেচন (IRNSS), যোগাযোগ (GSAT) আৰু পৃথিৱী পৰ্যবেক্ষণ (Cartosat) আদি উপগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত আত্মনিৰ্ভৰশীল কৰি তুলিছিল ।
চন্দ্ৰযান অভিযানঃ চন্দ্ৰৰ অন্বেষণ
চন্দ্ৰযান-১ (২০০৮) : ই চন্দ্ৰৰ পৃষ্ঠত পানীৰ উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিছিল ।
চন্দ্ৰযান-২ (২০১৯): যদিও ইয়াৰ লেণ্ডাৰ দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হয়, তথাপিও অৰ্বিটাৰখনে চন্দ্ৰক প্ৰদক্ষিণ কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য প্ৰেৰণ কৰি আছে ।
চন্দ্ৰযান-৩ (২০২৩) : চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুত অৱতৰণ কৰি ভাৰতলৈ গৌৰৱ কঢ়িয়াই আনিছিল । প্ৰজ্ঞান ৰভাৰে তাত থকা মাটি আৰু শিল বিশ্লেষণ কৰিছিল ।
মংগলযান আৰু অন্যান্য গ্ৰহ অভিযান-
প্ৰথম প্ৰয়াসতে মংগলযানে ভাৰতক মংগল গ্ৰহত উপনীত হোৱা প্ৰথমখন দেশ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল । ইছৰো এতিয়া শুক্ৰযান (২০২৫ চনত শুক্ৰৰ অধ্যয়ন) আৰু চন্দ্ৰযান-৪ (২০২৮ চনত চন্দ্ৰৰ পৰা নমুনা অনা)ৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছে ।
গগণযান : ভাৰতৰ প্ৰথমটো মানৱ অভিযান
গগণযান হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো মানৱ মহাকাশ অভিযান, যিটো ২০২৬ চনত আৰম্ভ হ’ব । ইয়াৰ অধীনত তিনিজন ভাৰতীয় মহাকাশচাৰীয়ে ৪০০ কিলোমিটাৰ ওপৰত নিম্ন পৃথিৱী কক্ষপথত ৩-৭ দিন কটাব । ইয়াৰ মূল বিশেষত্ব…
LVM-3 ৰকেটঃ ভাৰতৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰকেটৰ সহায়ত ইয়াক উৎক্ষেপণ কৰা হ’ব ।
ক্ৰু: বায়ুসেনাৰ চাৰিজন পাইলটে প্ৰশিক্ষণ লৈ আছে ।
থলুৱা প্ৰযুক্তিঃ গগণযানত থকা ক্ৰাইজেনিক ইঞ্জিন, হিট শ্বিল্ড আৰু লাইফ চাপৰ্ট চিষ্টেম ভাৰতত নিৰ্মিত ।
ইছৰোৱে ২০২৪ চনত গগণযান মানৱবিহীন মিছন আৰু পেড এবৰ্ট পৰীক্ষা সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰিছিল, যিবোৰ ইয়াৰ প্ৰস্তুতিৰ অংশ ।
ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰ (BAS)-
২০২৫ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ দিৱসত ইছৰোৱে ভাৰতীয় মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ (BAS) মডেল উন্মোচন কৰে । ২০২৮ চনত মুকলি কৰা হ’ব BAS-01 মডিউল । ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ষ্টেচনটো সাজু হ’ব । ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ…
ওজন : ১০ টন, উচ্চতা: ৪৫০ কিলোমিটাৰ ।
থলুৱা প্ৰযুক্তি : ভাৰত ডকিং ব্যৱস্থা, বাৰ্থিং ব্যৱস্থা আৰু ই চি এল এছ এছ (পৰিৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু জীয়াই থকাৰ ব্যৱস্থা) ।
২০২৫ চনৰ উদযাপন : কিয় বিশেষ ?
২২-২৩ আগষ্ট ২০২৫ তাৰিখে ভাৰত মণ্ডপমত অনুষ্ঠিত হোৱা অনুষ্ঠানত…
BAS Model : ৩.৮ মিটাৰ x ৮ মিটাৰ BAS-01 মডেলটোৱেই আছিল মূল আকৰ্ষণ । ই ভাৰতৰ মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ প্ৰতীক ।
প্ৰদৰ্শনীঃ চন্দ্ৰযান, মংগলযান আৰু গগণযানৰ মডেল প্ৰদৰ্শন কৰা হয় ।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ উৎসাহঃ হাজাৰ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ইছৰোৰ বিজ্ঞানীক লগ পাইছিল আৰু মহাকাশ বিজ্ঞান বুজিছিল ।
উদ্দেশ্য : মাইক্ৰ’গ্ৰেভিটি গৱেষণা, মহাকাশ পৰ্যটন আৰু আন্তঃগ্ৰহ অভিযানৰ বাবে প্ৰস্তুতি ।
BAS এ নিজাকৈ মহাকাশ কেন্দ্ৰ চলাই থকা আমেৰিকা, ৰাছিয়া আৰু চীনৰ দৰে দেশৰ সমকক্ষ কৰি তুলিব ভাৰতক ।
ইছৰোৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনা-
ইছৰোৱে ২০২৪৭ চনৰ ভিতৰত ভাৰতক মহাকাশ মহাশক্তি হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে । ইয়াৰ বাবে কিছুমান ডাঙৰ পৰিকল্পনা আছে…
শুক্ৰযান (২০২৫) : শুক্ৰৰ পৃষ্ঠ আৰু বায়ুমণ্ডলৰ অধ্যয়ন ।
চন্দ্ৰযান-৪ (২০২৮) : চন্দ্ৰৰ পৰা মাটি আৰু শিলৰ নমুনা অনা ।
BAS (2035) : পাঁচটা মডিউলৰ সৈতে মহাকাশ কেন্দ্ৰ ।
মংগল গ্ৰহলৈ মানৱ অভিযান : ২০৩৫ চনৰ পিছত মংগল গ্ৰহলৈ মানুহ পঠোৱাৰ পৰিকল্পনা ।
মহাকাশ পৰ্যটনঃ ভাৰতে BAS ৰ জৰিয়তে মহাকাশ পৰ্যটনৰ বজাৰত প্ৰৱেশ কৰিব ।
ব্যক্তিগত খণ্ড : স্কাইৰুট, অগ্নিকুল কচমছ আৰু টাটা এডভান্সড চিষ্টেমছৰ দৰে ষ্টাৰ্টআপে ইছৰোৰ সৈতে একেলগে কাম কৰি আছে ।
প্ৰত্যাহ্বান আৰু সুযোগ-
প্ৰত্যাহ্বানঃ মহাকাশ অভিযানৰ উচ্চ ব্যয় (BAS ৰ ব্যয় ২০,০০০ কোটি টকা), মহাকাশৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু কাৰিকৰী জটিলতা ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান ।
সুযোগঃ ইছৰোৰ সফলতাই মেক ইন ইণ্ডিয়াৰ প্ৰচাৰ কৰিছে । এইচ এ এল, বি ই এল আৰু ব্যক্তিগত কোম্পানীসমূহে মহাকাশ খণ্ডত অৰিহণা যোগাইছে । ইয়াৰ দ্বাৰা কৰ্মসংস্থাপন আৰু উদ্ভাৱনৰ নতুন সুযোগ আহিব ।
লগতে পঢ়ক : গগণযান, মহাকাশ কেন্দ্ৰ আৰু নতুন উচ্চতা… মহাকাশ দিৱসত ভাৰতৰ লক্ষ্যৰ কথা ক’লে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে